ทำความเข้าใจการติดต่อ และดูแลเมื่อมีอาการกลับเป็นซ้ำ เรียนรู้ภาพรวม คำถามที่พบบ่อย และสิ่งที่ควรคุยกับบุคลากรทางการแพทย์อย่างเป็นขั้นเป็นตอน
หน้านี้เป็นจุดเริ่มต้นเพื่อทำความเข้าใจ ไม่สามารถใช้ยืนยันสาเหตุหรือแทนการตรวจได้
หากเคยเป็นเริมหรือมีตุ่ม แผล แสบคัน หรืออาการนำที่สงสัยเริมระหว่างตั้งครรภ์ ควรแจ้งสูติแพทย์หรือทีมฝากครรภ์ตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยบอกว่าเคยเป็นมาก่อนหรือไม่ เกิดครั้งแรกเมื่อไร มีอาการซ้ำหรือไม่ และมีอาการอยู่ใกล้คลอดหรือไม่ เพราะประวัติและอาการขณะเริ่มเจ็บครรภ์มีผลต่อการวางแผนดูแลทารกและวิธีคลอด
ถ้ามีตุ่มหรือแผลที่สงสัยเริม การป้ายรอยโรคส่งตรวจ NAAT/PCR มักตอบคำถามเรื่องเชื้อที่อยู่ในแผลได้ตรงกว่า ส่วนการตรวจเลือดแบบจำเพาะชนิดจะดูแอนติบอดีและอาจช่วยเมื่อไม่มีแผล แต่บอกไม่ได้ว่าเชื้ออยู่ตรงไหน ติดเมื่อไร หรือมาจากใคร และไม่ควรใช้คัดกรองคนไม่มีอาการเป็นกิจวัตร
เริมเกิดจากไวรัส HSV และมักเริ่มคันแสบหรือตุ่มน้ำที่แตกเป็นแผลเจ็บซึ่งกลับเป็นซ้ำได้ ส่วนแผลริมอ่อนเกิดจากแบคทีเรียและมักเป็นแผลลึกเจ็บ อาจมีต่อมน้ำเหลืองขาหนีบอักเสบ ทั้งสองโรคดูจากลักษณะแผลอย่างเดียวไม่ได้ ควรพบบุคลากรทางการแพทย์เพื่อเก็บตัวอย่างและตรวจแยกโรค
เริมเกิดจากไวรัส HSV และมักทำให้ตุ่มน้ำหรือแผลเจ็บ ส่วนหูดหงอนไก่เกิดจาก HPV และมักเป็นตุ่มนูนหรือก้อนคล้ายดอกกะหล่ำ แต่ทั้งสองโรคอาจไม่มีอาการและแยกจากภาพอย่างเดียวไม่ได้ ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมินและเลือกการตรวจที่เหมาะสม
เริมเกิดจากไวรัส HSV-1 หรือ HSV-2 อาจไม่มีอาการแต่แพร่เชื้อได้ เรียนรู้ลักษณะตุ่มน้ำ การตรวจ การรักษาที่ควบคุมอาการ และวิธีลดการกลับเป็นซ้ำอย่างปลอดภัย
เริมที่นิ้วมือ หรือ herpetic whitlow เป็นการติดเชื้อไวรัสเริมที่ผิวหนังนิ้ว มักมีอาการปวด บวม และตุ่มน้ำหรือแผลใกล้ปลายเล็บ การดูแลสำคัญคืออย่าบีบ เจาะ หรือกรีดเอง รักษาแผลให้สะอาดและปิดไว้ และพบแพทย์เพื่อแยกจากการติดเชื้อหนองที่ต้องรักษาแตกต่างกัน
HSV-1 และ HSV-2 เป็นไวรัสเริมคนละชนิด ไม่ใช่ชื่อเรียกตามตำแหน่งที่เป็น ทั้งคู่ทำให้เกิดเริมที่อวัยวะเพศได้ โดย HSV-1 มักเกี่ยวข้องกับเริมที่ปากและอาจแพร่สู่อวัยวะเพศผ่าน oral sex ส่วน HSV-2 มักเกี่ยวข้องกับเริมที่อวัยวะเพศและมีโอกาสกลับเป็นซ้ำหรือปล่อยเชื้อบริเวณนั้นบ่อยกว่า การแยกชนิดควรอาศัยการตรวจจากรอยโรคเมื่อมี ไม่ควรสรุปจากตำแหน่งหรือหน้าตาแผลเพียงอย่างเดียว
ถ้ามีปวดตา ตาแดง แพ้แสง ตามัว น้ำตาไหล หรือมีตุ่ม/ผื่นรอบตาร่วมกับเริม ควรรีบพบจักษุแพทย์ เพราะเริมที่ตาอาจกระทบกระจกตาและการมองเห็นได้ หากตาแดงแล้วเจ็บเมื่อมองแสง ตามัวมาก หรือตาแดงคล้ำมาก ควรไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรวินิจฉัยจากผื่นหรือใช้ยาหยอดสเตียรอยด์เอง
เริมที่ปากเกิดจากการติดเชื้อไวรัส herpes simplex virus หรือ HSV โดยมักเกี่ยวข้องกับ HSV-1 และแพร่ผ่านการสัมผัสแผล น้ำลาย หรือผิวรอบปากที่มีเชื้อได้ แม้บางครั้งจะไม่มีตุ่มให้เห็น การเริ่มมีแผลจึงไม่สามารถบอกได้แน่ชัดว่าได้รับเชื้อจากใครหรือเมื่อใด
เป็นเริมยังมีเพศสัมพันธ์ได้ แต่ควรงด oral, vaginal และ anal sex ตั้งแต่เริ่มมีอาการนำหรือตุ่มแผลจนแผลหายสนิท เพราะช่วงนี้แพร่เชื้อได้ง่ายขึ้น แม้ไม่มีอาการก็ยังส่งต่อเชื้อได้ จึงควรบอกคู่นอน ใช้ถุงยางหรือแผ่นกั้น และปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เรื่องการลดความเสี่ยง
การคุยเรื่องเริมควรเริ่มจากข้อมูลและความปลอดภัย ไม่ใช่การตามหาคนผิด เริมอาจแพร่ได้แม้ไม่มีตุ่มหรือแผล และผลตรวจไม่สามารถบอกว่าได้รับเชื้อจากใครหรือเมื่อไร จึงควรชวนกันวางแผนตรวจ ลดความเสี่ยง และตัดสินใจเรื่องเพศสัมพันธ์โดยเคารพกัน
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศผ่าน LINE ได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากเข้าใจเพิ่มเติมได้เลย
ปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINE
