หูดหงอนไก่กับ HPV ต่างกันอย่างไร? เกี่ยวข้องกับมะเร็งไหม

คำตอบสั้น ๆ: HPV คือชื่อกลุ่มไวรัสที่มีหลายสายพันธุ์ หูดหงอนไก่เป็นหนึ่งในโรคที่เกิดจาก HPV โดยมักเกี่ยวข้องกับสายพันธุ์ความเสี่ยงต่ำ เช่น 6 และ 11 ขณะที่ HPV ความเสี่ยงสูง เช่น 16 และ 18 เกี่ยวข้องกับมะเร็งบางชนิด การมีหูดจึงไม่เท่ากับเป็นมะเร็ง แต่ยังควรตรวจรอยโรคผิดปกติและคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามเกณฑ์

วัคซีน HPV ป้องกันการติดเชื้อใหม่จากสายพันธุ์ที่ครอบคลุม ไม่ได้รักษาหูดหรือกำจัด HPV ที่มีอยู่แล้ว ตารางวัคซีนและสิทธิการฉีดในไทยควรยืนยันกับสถานพยาบาล

HPV กับหูดหงอนไก่เกี่ยวข้องกันอย่างไร

HPV หรือ human papillomavirus เป็นกลุ่มไวรัสจำนวนมากที่ติดผิวหนังและเยื่อบุ บางชนิดทำให้เกิดหูดที่มือหรือเท้า บางชนิดติดบริเวณอวัยวะเพศ และบางชนิดมีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ที่อาจพัฒนาเป็นมะเร็ง การมีคำว่า HPV ในผลตรวจหรือคำวินิจฉัยจึงต้องดูต่อว่าเป็นสายพันธุ์ใด อยู่ตำแหน่งใด และมีรอยโรคอะไร ไม่ควรตีความว่า HPV ทุกชนิดมีความเสี่ยงเท่ากัน

หูดหงอนไก่เป็นรอยโรคที่เห็นได้จากการติด HPV บางชนิด โดยประมาณ 90% ของหูดบริเวณอวัยวะเพศและทวารหนักเกี่ยวข้องกับ HPV 6 หรือ 11 ตามแนวทาง CDC ปี 2021 ซึ่งเป็นชนิดที่โดยทั่วไปไม่ก่อมะเร็ง

ชนิดก่อหูดกับชนิดเสี่ยงมะเร็ง

HPV ความเสี่ยงต่ำ

HPV 6 และ 11 เป็นตัวอย่างสายพันธุ์ความเสี่ยงต่ำที่ทำให้เกิดหูดบริเวณอวัยวะเพศได้ หูดอาจยุบเอง คงเดิม หรือเพิ่มจำนวน และอาจกลับมาแม้เอาออกแล้ว การเรียกว่า “ความเสี่ยงต่ำ” หมายถึงความเกี่ยวข้องกับมะเร็งต่ำ ไม่ได้หมายความว่าไม่ต้องตรวจหรือไม่ทำให้กังวล เพราะอาจทำให้เจ็บ ระคาย เลือดออก หรือกระทบความรู้สึกได้

HPV ความเสี่ยงสูง

HPV 16 และ 18 รวมถึงสายพันธุ์อื่นเป็นตัวอย่างกลุ่มความเสี่ยงสูงที่หากติดอยู่นานอาจทำให้เซลล์ผิดปกติและเกี่ยวข้องกับมะเร็งปากมดลูก ทวารหนัก อวัยวะเพศบางส่วน หรือบริเวณปากและคอ การติดเชื้อกลุ่มนี้จำนวนมากก็หายหรือถูกควบคุมได้เอง จึงไม่ควรใช้คำว่า “มี HPV แล้วจะเป็นมะเร็ง” แต่การติดเชื้อที่คงอยู่นานต้องประเมินและติดตามตามแนวทาง

มีหูดแล้วแปลว่าเป็นมะเร็งไหม

โดยทั่วไปไม่ใช่ หูดหงอนไก่จาก HPV ความเสี่ยงต่ำแตกต่างจากรอยโรคก่อนมะเร็งและมะเร็งจาก HPV ความเสี่ยงสูง อย่างไรก็ตาม รอยโรคบางชนิดอาจดูคล้ายหูดและไม่ใช่หูดธรรมดา หากก้อนมีสีคล้ำ แข็ง ติดแน่น เลือดออก เป็นแผล โตเร็ว ไม่ตอบสนองต่อการรักษา หรือมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง แพทย์อาจตรวจชิ้นเนื้อเพื่อแยกภาวะก่อนมะเร็งหรือมะเร็ง

การมีหูดไม่ใช่เหตุให้ตรวจ Pap หรือ HPV test ถี่ขึ้นกว่าคำแนะนำทั่วไปโดยอัตโนมัติ แต่ผู้มีปากมดลูกยังควรคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามอายุและแนวทางในพื้นที่ วัคซีนก็ไม่ทดแทนการคัดกรอง

ตรวจ HPV ได้ไหม

การตรวจ HPV ที่มีใช้ทางคลินิกมุ่งตรวจสายพันธุ์เสี่ยงมะเร็งในบริบทคัดกรองหรือประเมินผลตรวจปากมดลูกผิดปกติ ไม่ใช่การตรวจหูดบริเวณอวัยวะเพศทั่วไป และไม่มีการตรวจที่บอกสถานะ HPV ของคนทั่วไปได้ทั้งหมด หากมีหูดแพทย์มักวินิจฉัยจากการดูรอยโรค หากลักษณะไม่ชัดอาจตัดชิ้นเนื้อหรือส่งตรวจโรคอื่นตามความเหมาะสม

วัคซีน HPV ช่วยอะไร

วัคซีนช่วยป้องกันการติดเชื้อ HPV ใหม่จากสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม จึงอาจลดโอกาสเกิดหูดหงอนไก่และมะเร็งบางชนิดในอนาคต ประโยชน์มักมากที่สุดเมื่อฉีดก่อนสัมผัสเชื้อ แต่ผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์หรือเคยเป็นหูดอาจยังมีประโยชน์จากการป้องกันสายพันธุ์ที่ยังไม่เคยได้รับ วัคซีนไม่รักษาหูดที่กำลังเป็น ไม่ทำให้หูดที่เห็นยุบ และไม่กำจัด HPV ที่มีอยู่แล้ว

อายุเริ่มฉีด จำนวนเข็ม ชนิดวัคซีน และสิทธิการเข้าถึงแตกต่างตามประเทศและบุคคล ข้อมูล CDC สหรัฐฯ ฉบับ 9 กรกฎาคม 2024 ใช้เป็นหลักการทั่วไป ไม่ควรนำตารางสหรัฐฯ มาแทนคำแนะนำไทย ผู้ตั้งครรภ์ควรเลื่อนการเริ่มหรือเข็มถัดไปจนหลังตั้งครรภ์ตามคำแนะนำผู้ให้บริการ และควรแจ้งโรคประจำตัวหรือประวัติแพ้วัคซีน

ป้องกันอย่างไรนอกจากวัคซีน

ถุงยางอนามัยช่วยลดโอกาสรับและแพร่ HPV แต่ป้องกันไม่เต็มที่ เพราะเชื้ออาจอยู่บนผิวหนังนอกบริเวณที่ถุงยางคลุม การลดจำนวนคู่นอนและความสัมพันธ์ที่ต่างฝ่ายต่างไม่มีคู่นอนอื่นช่วยลดโอกาสสัมผัสเชื้อใหม่ แต่ไม่สามารถทำให้ความเสี่ยงเป็นศูนย์ การไม่สูบบุหรี่ก็เป็นพฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพและช่วยลดปัจจัยที่สัมพันธ์กับการคงอยู่ของ HPV

หากมีหูดควรงดเพศสัมพันธ์จนรอยโรคหายหรือได้รับคำแนะนำจากแพทย์ และควรทำความสะอาดหรือใช้สิ่งกั้นใหม่กับของเล่นทางเพศ ไม่ควรกล่าวโทษคู่นอน เพราะ HPV อาจไม่มีอาการและอาการอาจเกิดหลังได้รับเชื้อเป็นเวลานาน

เมื่อไรควรตรวจเพิ่มเติม

• มีตุ่มหรือก้อนใหม่และไม่แน่ใจว่าเป็นหูดหรือรอยโรคชนิดอื่น
• ก้อนโตเร็ว แข็ง สีคล้ำ ติดแน่น เป็นแผล เลือดออก หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา
• มีอาการปวดมาก ปัสสาวะลำบาก เลือดออกมาก หรือมีไข้
• กำลังตั้งครรภ์ มี HIV หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
• มีปากมดลูกและถึงกำหนดคัดกรอง หรือมีผลคัดกรองผิดปกติที่ต้องติดตาม

อ่านต่อ

อ่านอาการ ตำแหน่ง และการแยกตุ่มที่คล้ายกันได้ที่ หูดหงอนไก่ระยะแรกเป็นอย่างไร ดูแนวทางการรักษาและการกลับเป็นซ้ำได้ที่ วิธีรักษาหูดหงอนไก่ จี้เย็นเจ็บไหม และดูแลอย่างไร หรือเริ่มจากภาพรวม หูดหงอนไก่คืออะไร อาการ สาเหตุ HPV วิธีรักษา และการป้องกัน