วิธีรักษาหูดหงอนไก่ จี้เย็นเจ็บไหม และดูแลอย่างไร

คำตอบสั้น ๆ: การรักษาหูดหงอนไก่มีทั้งการเฝ้าดูอาการ ยาทาเฉพาะที่ที่แพทย์เลือกให้ และการทำลายรอยโรค เช่น จี้เย็น จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือผ่าตัด ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกคน และการเอาหูดออกไม่ได้รับประกันว่ากำจัด HPV จากร่างกายหรือป้องกันการกลับเป็นซ้ำ

เนื้อหานี้ไม่ใช่คำสั่งยาและไม่ระบุขนาดหรือความถี่การใช้ยา ยาทาบริเวณอวัยวะเพศอาจทำให้ผิวไหม้หรือเป็นแผล หากใช้ผิดตำแหน่งควรหยุดและติดต่อบุคลากรสุขภาพ

เลือกวิธีรักษาจากอะไร

แพทย์จะประเมินว่ารอยโรคอยู่ภายนอกหรือภายใน ขนาดและจำนวนมากน้อยเพียงใด ผิวบริเวณนั้นชื้นหรือเสียดสีหรือไม่ มีอาการปวดเลือดออกหรือไม่ เคยรักษาอะไรไปแล้ว รวมทั้งความสะดวก ผลข้างเคียง ค่าใช้จ่าย และความต้องการของผู้ป่วย แนวทาง CDC ระบุว่าไม่มีหลักฐานว่าการรักษาชนิดใดดีที่สุดสำหรับหูดทุกแบบ จึงต้องตัดสินใจร่วมกัน

บางคนเลือกเฝ้าดูภายใต้การติดตาม เพราะหูดอาจยุบเอง คงเดิม หรือโตเพิ่มได้ แต่การรอควรเป็นการตัดสินใจหลังยืนยันว่าเป็นรอยโรคที่เหมาะสมกับการติดตาม ไม่ใช่การเดาโรคจากรูปภาพ หากรอยโรควินิจฉัยไม่แน่ใจ โตเร็ว หรือมีอาการมาก ควรตรวจโดยเร็ว

ยาทาเฉพาะที่

หูดภายนอกบางตำแหน่งอาจรักษาด้วยยาที่ผู้ป่วยทาเองภายใต้การสอนและติดตามของแพทย์ เช่น imiquimod, podofilox หรือ sinecatechins ยาแต่ละชนิดมีข้อห้าม ตำแหน่งที่ใช้ได้ ผลข้างเคียง และวิธีเก็บรักษาต่างกัน จึงไม่ควรนำยาของผู้อื่นมาใช้ และไม่ควรทาบนแผลเปิด เยื่อบุที่ไม่ใช่ตำแหน่งที่กำหนด หรือผิวปกติ

อาการระคาย แดง แสบ คัน บวม หรือเป็นแผลอาจเกิดได้ ถ้าอาการรุนแรง มีแผลลึก เลือดออก หรือไม่แน่ใจว่าทายาถูกจุด ให้หยุดใช้และติดต่อผู้สั่งยา ไม่ควรเพิ่มปริมาณหรือทาบ่อยขึ้นเพื่อเร่งผล ยาทาบางชนิดอาจทำให้ถุงยางหรือแผ่นกั้นช่องคลอดเสื่อม จึงต้องถามผู้ให้บริการก่อนมีเพศสัมพันธ์

การจี้และการเอาหูดออก

จี้เย็น

การจี้เย็นใช้ความเย็นทำลายเนื้อหูด ทำโดยบุคลากรสุขภาพและอาจต้องทำซ้ำหลายครั้ง ระหว่างทำหรือหลังทำอาจแสบ เจ็บ บวม พอง หรือเกิดสะเก็ด ความเข้มของการรักษาต้องพอดี เพราะทำมากเกินไปอาจเป็นแผลเป็นหรือสีผิวเปลี่ยน ส่วนทำน้อยเกินไปอาจไม่กำจัดรอยโรค

จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือผ่าตัด

การจี้ไฟฟ้า เลเซอร์ การขูด หรือตัดออกอาจเหมาะกับหูดบางตำแหน่งหรือหูดจำนวนมาก โดยแพทย์อาจใช้ยาชาเฉพาะที่ ผู้ป่วยควรถามเรื่องแผล การดูแลหลังทำ ระยะพักฟื้น และความเสี่ยงสีผิวเปลี่ยนหรือแผลเป็น การรักษาในช่องคลอด ปากมดลูก หรือคลองทวารหนักต้องเลือกวิธีอย่างระมัดระวังและอาจต้องส่งต่อผู้เชี่ยวชาญ

ดูแลตัวเองหลังรักษา

ทำตามคำแนะนำเรื่องการทำความสะอาดและการปิดแผล หลีกเลี่ยงการแกะสะเก็ด เกา หรือเสียดสีจนแผลหาย และหลีกเลี่ยงเพศสัมพันธ์หากยังเจ็บ มีแผล หรือมีคำแนะนำให้งดชั่วคราว หากมีไข้ ปวดมากขึ้น บวมแดงลาม หนอง เลือดออกไม่หยุด ปัสสาวะลำบาก หรือแผลไม่ดีขึ้น ควรติดต่อสถานพยาบาล ไม่ควรซื้อยาฆ่าเชื้อหรือยาทาเพิ่มเอง

การตอบสนองอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน แพทย์จะนัดประเมินว่าหูดลดลงหรือไม่ หากไม่ดีขึ้นหลังครบแผนหรือผลข้างเคียงมาก อาจเปลี่ยนวิธีรักษา ไม่ควรสรุปว่าไม่หายเพียงเพราะยังเห็นรอยแดงหรือสีผิวต่างหลังทำทันที

ทำไมกลับเป็นซ้ำ

การรักษาส่วนใหญ่กำจัดก้อนที่มองเห็น ไม่ได้กำจัด HPV จากผิวหนังทั้งหมด จึงอาจมีหูดใหม่หรือหูดเดิมกลับมา โดยเฉพาะช่วงแรกหลังรักษา การกลับเป็นซ้ำไม่ได้หมายความว่ารักษาผิดหรือคู่นอนนอกใจ คู่นอนอาจมีเชื้อร่วมกันแต่ไม่มีอาการ และยังไม่สามารถบอกได้ว่าได้รับเชื้อเมื่อใด

หากกลับมาเป็นซ้ำหลายครั้ง แพทย์อาจทบทวนการวินิจฉัย ตรวจหาโรค STI อื่น ประเมินภูมิคุ้มกันและตำแหน่งรอยโรค หรือเลือกวิธีใหม่ ผู้ที่มี HIV หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกันอาจมีหูดใหญ่และกลับซ้ำบ่อยกว่า จึงควรแจ้งประวัติสุขภาพให้ครบ

ถ้าตั้งครรภ์ควรรักษาอย่างไร

ผู้ตั้งครรภ์ไม่ควรซื้อยาทาหรือสารจี้มาใช้เอง ยาหลายชนิดไม่เหมาะหรือมีข้อห้ามในครรภ์ และหูดอาจโตหรือเปราะง่ายขึ้น แพทย์จะชั่งน้ำหนักระหว่างการรอหลังคลอดกับการรักษาที่จำเป็น หากหูดอุดกั้นทางคลอดหรือเสี่ยงเลือดออกมาก แผนการคลอดจะพิจารณาเป็นรายบุคคล โดยทั่วไปไม่ผ่าคลอดเพียงเพราะมี HPV

วัคซีน HPV มีเป้าหมายป้องกันการติดเชื้อใหม่ ไม่ได้รักษาหูด และตามคำแนะนำ CDC ไม่ควรเริ่มหรือฉีดต่อระหว่างตั้งครรภ์ หากเพิ่งทราบว่าตั้งครรภ์หลังได้รับวัคซีนโดยไม่ตั้งใจควรแจ้งผู้ให้บริการ แต่ไม่ควรตื่นตระหนก

ควรกลับไปพบแพทย์เมื่อไร

• รอยโรคไม่ลดลง โตขึ้น หรือมีตุ่มใหม่ต่อเนื่องหลังทำตามแผน
• มีเลือดออกมาก ปวดมาก แผลลึก หนอง ไข้ หรือปัสสาวะไม่ออก
• รอยโรคมีสีคล้ำ แข็ง ติดแน่น เป็นแผล หรือแพทย์เดิมบอกว่าวินิจฉัยไม่แน่ชัด
• กำลังตั้งครรภ์ มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือมีหูดในช่องคลอด ปากมดลูก หรือคลองทวารหนัก

อ่านต่อ

อ่านภาพรวมโรคและการป้องกันที่ หูดหงอนไก่คืออะไร อาการ สาเหตุ HPV วิธีรักษา และการป้องกัน หากยังไม่แน่ใจว่าตุ่มที่เห็นเป็นหูดหรือไม่ อ่าน หูดหงอนไก่ระยะแรกเป็นอย่างไร และถ้ากังวลเรื่อง HPV กับมะเร็ง อ่าน หูดหงอนไก่กับ HPV ต่างกันอย่างไร และเกี่ยวข้องกับมะเร็งไหม