ตกขาวคันช่องคลอด

คำตอบสั้น ๆ: ตกขาวคันช่องคลอดไม่ได้แปลว่าเป็นเชื้อราเสมอไป อาการอาจมาจากการติดเชื้อหลายชนิดหรือการระคายเคือง และไม่มีสีหรือกลิ่นแบบใดที่วินิจฉัยได้ด้วยตัวเอง หากคันมาก เป็นครั้งแรก อาการต่อเนื่อง หรือมีอาการเตือน ควรตรวจแทนการซื้อยามาลองเอง

ตกขาวปกติอาจเป็นของเหลวหรือมูกใสถึงขาว ช่วยให้ช่องคลอดสะอาดและชุ่มชื้น ปริมาณกับความเหนียวเปลี่ยนได้ตามรอบเดือน การตกไข่ การตั้งครรภ์ การมีเพศสัมพันธ์ หรือการคุมกำเนิด แต่โดยทั่วไปไม่มีกลิ่นแรงและไม่ทำให้คัน หากเริ่มคัน แสบ เจ็บ หรือผิวด้านนอกแดงร่วมกับตกขาวที่เปลี่ยนไป จึงควรคิดถึงการอักเสบหรือสาเหตุอื่นมากกว่าดูจากสีอย่างเดียว อ้างอิง คำแนะนำเรื่องตกขาวของ NHS

คันร่วมกับตกขาวอาจเกิดจากอะไร

เชื้อราในช่องคลอดหรือ vulvovaginal candidiasis อาจทำให้คันที่ปากช่องคลอด แสบ เจ็บ บวม แดง ปัสสาวะแสบจากผิวด้านนอก และมีตกขาวข้นเป็นก้อนได้ อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่จำเพาะต่อเชื้อรา และคนที่มีเชื้อราอยู่โดยไม่มีอาการก็ไม่ได้หมายความว่าต้องรักษาเสมอไป การตรวจตัวอย่างสารคัดหลั่งช่วยแยกกรณีที่มีอาการออกจากการพบเชื้อโดยบังเอิญได้ อ่านรายละเอียดจาก แนวทาง CDC เรื่อง VVC ปี 2021

ภาวะแบคทีเรียในช่องคลอดเสียสมดุล หรือ BV มักถูกนึกถึงเมื่อมีตกขาวบางสีขาวหรือเทาและกลิ่นคล้ายคาวปลา โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์ แต่บางคนอาจมีคันหรือแสบ และบางคนไม่มีอาการเลย BV ไม่ได้แปลว่าเกิดจากความไม่สะอาด และอาจเกิดได้แม้ไม่มีเพศสัมพันธ์ จึงไม่ควรโทษตัวเองหรือใช้ผลิตภัณฑ์ดับกลิ่นเพื่อกลบอาการ สามารถอ่านข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ CDC เรื่อง BV และบทความ ตกขาวมีกลิ่นคาวปลา

Trichomoniasis หรือการติดเชื้อ Trichomonas เป็นอีกสาเหตุที่อาจทำให้ตกขาวมีกลิ่น สีเหลืองหรือเขียว ลักษณะกระจายหรือเป็นฟอง พร้อมคัน แสบ หรือเจ็บเวลาปัสสาวะและมีเพศสัมพันธ์ แต่ผู้ติดเชื้อจำนวนมากมีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ ลักษณะภายนอกจึงยืนยันไม่ได้ว่าเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หากมีความเสี่ยงหรืออาการเข้าข่าย ควรให้ผู้ให้บริการประเมินและตรวจตามความเหมาะสม ดูข้อมูลที่เกี่ยวข้องได้จาก บทความเรื่องตกขาวจาก Trichomonas และ แนวทาง CDC เรื่อง trichomoniasis ปี 2021

ตกขาวผิดปกติร่วมกับเลือดออกระหว่างรอบเดือนหรือหลังมีเพศสัมพันธ์อาจเกี่ยวข้องกับปากมดลูกอักเสบ ซึ่งมีสาเหตุได้หลายอย่าง รวมถึง chlamydia, gonorrhea, Trichomonas หรือเชื้ออื่น อาการแบบนี้ไม่ได้ใช้บอกได้ว่าติดเชื้อใด และไม่ได้เป็นหลักฐานเรื่องความซื่อสัตย์ของคู่นอน ผู้ให้บริการอาจประเมินการอักเสบของอุ้งเชิงกรานและเลือกตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ตามประวัติและความเสี่ยง โดยอ้างอิง แนวทาง CDC เรื่องปากมดลูกอักเสบ ปี 2021

ถ้าตรวจไม่พบเชื้อ อาการคันอาจมาจากสบู่ เจล ผ้าเช็ดทำความสะอาด น้ำหอม การเสียดสี การแพ้ หรือสาเหตุที่ไม่ใช่การติดเชื้อได้ การใช้ผลิตภัณฑ์หลายอย่างพร้อมกันอาจทำให้ผิวระคายเคืองมากขึ้นและทำให้ประเมินสาเหตุยาก หากอาการยังต่อเนื่องแต่ไม่พบเหตุชัดเจน ควรกลับไปประเมินหรือขอส่งต่อผู้เชี่ยวชาญ ไม่ควรสรุปจากภาพหรือสีตกขาวเพียงอย่างเดียว

ทำไมอาการอย่างเดียวจึงวินิจฉัยไม่ได้

คัน แสบ กลิ่น และตกขาวเปลี่ยนพบได้ในหลายภาวะ อาการของเชื้อราก็ซ้อนกับการระคายเคืองหรือการติดเชื้อชนิดอื่นได้ CDC ระบุว่าการซักประวัติอย่างเดียวไม่พอสำหรับวินิจฉัย vaginitis ให้แม่นยำ ผู้ให้บริการจึงอาจถามเรื่องช่วงเริ่มอาการ รอบเดือน การมีเพศสัมพันธ์ การสวนล้าง ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ และยาที่เคยลอง พร้อมตรวจร่างกายและตรวจสารคัดหลั่งตามความจำเป็น

การตรวจในสถานพยาบาลอาจประกอบด้วยการวัด pH การทดสอบ KOH และการดูตัวอย่างด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบ wet mount รวมถึงการเพาะเชื้อหรือการตรวจระดับโมเลกุลเมื่อเหมาะสม ค่า pH สูงกว่า 4.5 พบได้บ่อยใน BV หรือ trichomoniasis แต่ไม่จำเพาะ ส่วนเชื้อรามักพบ pH ต่ำกว่า 4.5 และผล wet mount ที่ไม่พบเชื้อก็ยังไม่ตัดบางการติดเชื้อออก การตรวจจึงต้องแปลร่วมกับอาการและผลอื่น ไม่ควรซื้อชุดตรวจหรือยามาใช้เพื่อฟันธงเอง อ่านหลักการได้จาก แนวทาง CDC เรื่องอาการคัน แสบ ระคายเคือง กลิ่น หรือตกขาว ปี 2021

ดูแลตัวเองระหว่างรอตรวจ

ล้างเฉพาะผิวภายนอกอย่างอ่อนโยนด้วยน้ำหรือสบู่อ่อนที่ไม่มีกลิ่นหอม แล้วซับให้แห้ง หลีกเลี่ยงสบู่หรือเจลหอม สเปรย์ดับกลิ่น ผ้าเช็ดทำความสะอาดที่มีน้ำหอม และการสวนล้างช่องคลอด เพราะอาจทำให้ระคายเคืองหรือรบกวนสมดุลจุลชีพได้ ไม่ควรสอดผลิตภัณฑ์หรือเลือกยาจากสี กลิ่น หรือคำบอกเล่า โดยเฉพาะเมื่อเป็นครั้งแรก ตั้งครรภ์ อาการรุนแรง หรือเคยใช้แล้วไม่ดีขึ้น แนวทางการดูแลผิวภายนอกนี้สอดคล้องกับ คำแนะนำ NHS

เมื่อไรควรไปพบผู้ให้บริการ

ควรนัดตรวจเมื่อมีตกขาวเปลี่ยนสี กลิ่น เนื้อสัมผัส หรือปริมาณ ร่วมกับคัน เจ็บ ปัสสาวะแสบ เลือดออกระหว่างรอบเดือนหรือหลังมีเพศสัมพันธ์ โดยเฉพาะถ้าอาการเป็นครั้งแรก ไม่หายหลังดูแลเบื้องต้น หรือกลับเป็นซ้ำบ่อย หากมีการตั้งครรภ์ควรติดต่อผู้ดูแลครรภ์เมื่อมีคัน เจ็บ กลิ่นผิดปกติ สีเขียวหรือเหลือง หรือปัสสาวะแสบ และไม่ควรใช้ยาเอง

ให้ขอการประเมินโดยเร็วเมื่อมีปวดท้องน้อยมาก ไข้ หน้ามืด เลือดออกผิดปกติ แผลหรือตุ่มเจ็บ หรือมีน้ำใสไหลต่อเนื่อง หากสงสัยตั้งครรภ์และมีเลือดออกหรือน้ำใสไหล ควรติดต่อสถานพยาบาลโดยตรง อาการเหล่านี้ไม่ได้บอกโรคใดโรคหนึ่งแน่นอน แต่เป็นเหตุผลที่ไม่ควรรอดูอาการนาน

การตรวจไม่ใช่การตัดสินเรื่องเพศสัมพันธ์หรือความสะอาด ผู้ให้บริการสามารถอธิบายว่ากำลังตรวจหาอะไรและขอความยินยอมก่อนเก็บตัวอย่างได้ หากผลพบการติดเชื้อที่ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ อาจต้องพูดคุยเรื่องการตรวจหรือดูแลคู่นอนตามคำแนะนำของผู้ให้บริการ เพื่อช่วยลดการติดซ้ำ

อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง

มีข้อสงสัย คุยต่อได้

มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย