แผลริมอ่อนระยะแรกเป็นอย่างไร? อาการที่ควรสังเกตและเวลาที่ควรตรวจ

คำตอบสั้น ๆ: แผลริมอ่อนระยะแรกมักเริ่มหลังรับเชื้อประมาณ 3–7 วันด้วยตุ่มแดงหรือตุ่มหนองที่เจ็บ ก่อนแตกเป็นแผลนิ่ม ขอบรุ่ย และมีหนอง แต่อาการจริงแตกต่างกันได้ และแผลอวัยวะเพศจากเริม ซิฟิลิส หรือโรคอื่นอาจคล้ายกัน จึงควรตรวจ ไม่ควรใช้ลักษณะอย่างเดียววินิจฉัย

บทความนี้ขยายจาก บทความหลักเรื่องแผลริมอ่อน และไม่ใช่การวินิจฉัย หากมีแผลควรงดเพศสัมพันธ์และนัดตรวจโดยเร็ว

สารบัญ

1. ระยะเริ่มต้นและช่วงเวลา
2. แผลเปลี่ยนแปลงอย่างไร
3. ต่อมน้ำเหลืองและความแตกต่างระหว่างเพศ
4. ตรวจอะไรเมื่อสงสัย
5. เมื่อไรควรไปพบแพทย์ด่วน

แผลริมอ่อนระยะแรกเริ่มเมื่อไร

ข้อมูลของกรมควบคุมโรคและแนวทางทางคลินิกระบุว่าระยะฟักตัวมักอยู่ประมาณ 3–7 วันหลังมีเพศสัมพันธ์กับผู้ติดเชื้อ แต่การนับวันเป็นเพียงข้อมูลประกอบ ไม่ใช่หลักฐานว่าเป็นแผลริมอ่อน เพราะโรคอื่นมีระยะฟักตัวต่างกัน และบางคนอาจจำเวลาสัมผัสเชื้อไม่ได้ [1] [2]

จุดเริ่มต้นที่อาจสังเกตได้

มักเริ่มเป็นตุ่มแดงหรือตุ่มหนองขนาดเล็กที่กดเจ็บ บางคนรู้สึกแสบหรือปวดก่อนเห็นแผล ต่อมาตุ่มอาจแตกและกลายเป็นแผลภายในไม่กี่วัน การเสียดสีจากเสื้อผ้าหรือการมีเพศสัมพันธ์อาจทำให้ปวดและเลือดออกมากขึ้น ไม่ควรเจาะหรือบีบตุ่มเพื่อดูว่าเป็นหนองหรือไม่

ลักษณะแผลที่อาจพบ

แผลนิ่มและเจ็บ

แผลริมอ่อนมักเป็นแผลที่เจ็บ มีฐานนิ่มและอาจมีหนอง ขอบแผลอาจรุ่ยหรือเว้าเข้า แผลมักเกิดหลายแผลได้ และแผลที่อยู่ตรงข้ามกันอาจสัมผัสกันจนเกิดแผลเพิ่ม ลักษณะเหล่านี้เป็นรูปแบบที่พบได้ ไม่ใช่รายการตรวจเช็กสำหรับตัดสินด้วยตนเอง เพราะแผลเริมที่แตกแล้ว แผลติดเชื้อแบคทีเรียชนิดอื่น หรือแผลจากการระคายเคืองก็มีลักษณะคล้ายกันได้

เลือด หนอง และอาการร่วม

แผลอาจมีหนองหรือเลือดซึมเมื่อสัมผัส หากแผลอยู่ในช่องคลอดหรือปากมดลูก ผู้หญิงอาจไม่เห็นแผลและอาจมีตกขาว แสบขณะปัสสาวะ หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ได้ อย่างไรก็ตาม สีหรือกลิ่นของตกขาวและการมีหนองไม่ได้บอกเชื้อที่แน่นอน ต้องตรวจตามสาเหตุที่แพทย์สงสัย

ต่อมน้ำเหลืองและอาการในผู้ชายกับผู้หญิง

ต่อมน้ำเหลืองขาหนีบ

ต่อมน้ำเหลืองขาหนีบอาจโตและกดเจ็บ โดยบางคนเป็นข้างเดียว หากมีหนองขังจะกลายเป็นก้อนนิ่มที่เรียกว่า bubo และอาจแตกเป็นแผลได้ แต่ CDC ระบุว่าต่อมน้ำเหลืองขาหนีบพบไม่ถึงครึ่งหนึ่ง จึงไม่ใช่ทุกคนที่จะมีอาการนี้ และการมีก้อนขาหนีบก็ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นแผลริมอ่อน [3]

ทำไมอาการอาจต่างกัน

ผู้ชายมักเห็นแผลที่อวัยวะเพศภายนอกได้ง่าย ส่วนผู้หญิงอาจมีแผลในช่องคลอดหรือที่ปากมดลูกซึ่งมองไม่เห็น ทำให้ไม่มีอาการหรือมาพบแพทย์ช้ากว่า การไม่มีอาการจึงไม่ใช่หลักฐานว่าไม่มีการติดเชื้อ และผู้ที่มีคู่นอนเป็นแผลควรรับคำแนะนำเรื่องการตรวจแม้รู้สึกปกติ

ถ้าสงสัยระยะแรกควรตรวจอะไร

แพทย์จะซักประวัติ ตรวจแผลและต่อมน้ำเหลือง รวมทั้งประเมินความเสี่ยงของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น การยืนยัน H. ducreyi อาจใช้การเพาะเชื้อบนอาหารเลี้ยงเชื้อเฉพาะ หรือ NAAT/PCR ในห้องปฏิบัติการที่มีบริการ แต่การตรวจเหล่านี้ไม่ได้มีทุกแห่งและการเพาะเชื้อมีความไวจำกัด

เพราะเริมและซิฟิลิสอาจเริ่มคล้ายกัน แพทย์อาจเก็บตัวอย่างจากแผลเพื่อตรวจ HSV และตรวจซิฟิลิสจากแผลหรือเลือดตามความพร้อม รวมถึงพิจารณาตรวจ HIV และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น การตรวจเร็วช่วยให้เลือกการรักษาและวางแผนดูแลคู่นอนได้เหมาะสม ไม่ควรทายาหรือกินยาปฏิชีวนะก่อนตรวจโดยไม่ปรึกษาผู้รักษา

เมื่อไรควรไปพบแพทย์ด่วน

ควรพบแพทย์เร็วเมื่อมีแผลหรือก้อนหนองบริเวณอวัยวะเพศ แม้แผลเพิ่งเริ่มและยังเล็ก หากมีไข้สูง หนาวสั่น ปวดบวมแดงลุกลาม ปัสสาวะไม่ออก เลือดออกมาก หรือก้อนหนองที่ขาหนีบโตเร็ว ให้ไปสถานพยาบาลด่วน ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มี HIV หรือมีภูมิคุ้มกันบกพร่องไม่ควรรอดูอาการเอง

อ่านต่อได้ที่ แผลริมอ่อนกับเริมและซิฟิลิสต่างกันอย่างไร หรือ แผลริมอ่อนรักษาอย่างไรและต้องติดตามอะไรบ้าง