ตกขาวผิดปกติรักษาอย่างไร

ตกขาวผิดปกติรักษาอย่างไร คำตอบไม่ได้อยู่ที่การหายาตัวเดียวมาใช้ เพราะตกขาวที่เปลี่ยนสี กลิ่น ปริมาณ หรือเนื้อสัมผัสอาจมีหลายสาเหตุ การรักษาจะได้ผลเมื่อรู้ก่อนว่าเป็นภาวะช่องคลอดเสียสมดุล เชื้อรา Trichomonas การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ปากมดลูกอักเสบ หรือการระคายเคืองที่ไม่ใช่การติดเชื้อ สีหรือกลิ่นจึงเป็นเพียงเบาะแส ไม่ใช่ผลวินิจฉัย

ตกขาวใสหรือขาวที่ไม่มีกลิ่นแรงอาจเป็นภาวะปกติ และอาจเห็นมากขึ้นช่วงตกไข่ ตั้งครรภ์ หรือมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หากไม่มีอาการรบกวนก็ไม่จำเป็นต้องพยายามทำให้ตกขาวหมดไป แต่ถ้าตกขาวเปลี่ยนไปจากเดิมหรือมีคัน แสบ เจ็บ ปัสสาวะแสบ เลือดออก หรือปวดท้องน้อย ควรประเมินหาสาเหตุ

ทำไมต้องตรวจก่อนเลือกการรักษา

แนวทาง CDC Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines 2021 ระบุว่าประวัติอาการอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับวินิจฉัยช่องคลอดอักเสบอย่างแม่นยำ ผู้ให้บริการอาจซักเรื่องอาการ รอบเดือน การมีเพศสัมพันธ์ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ และสิ่งที่เคยลองรักษา แล้วตรวจภายนอกหรือเก็บตัวอย่างตามความเหมาะสม

การตรวจอาจประกอบด้วยการวัดความเป็นกรดด่าง การทดสอบด้วย KOH และการดูตัวอย่างตกขาวด้วยกล้องจุลทรรศน์ ส่วนบางกรณีอาจต้องตรวจแบบโมเลกุลหรือเพาะเชื้อ การตรวจหนึ่งอย่างให้ผลปกติไม่ได้ตัดทุกสาเหตุออก โดยเฉพาะเมื่ออาการยังอยู่ ดังนั้นไม่ควรนำผลตรวจหรืออาการของคนอื่นมาเทียบเพื่อเลือกยาเอง

แนวทางรักษาตามสาเหตุที่พบ

ถ้าเป็นภาวะช่องคลอดเสียสมดุลจากแบคทีเรีย หรือ BV

BV มักสัมพันธ์กับตกขาวบางและกลิ่นคาวปลา แต่คนจำนวนหนึ่งไม่มีอาการ ลักษณะดังกล่าวจึงยังไม่ยืนยันว่าเป็น BV ผู้ให้บริการจะประเมินจากอาการ การตรวจ และตัวอย่างสารคัดหลั่ง เมื่อยืนยันและมีอาการจึงพิจารณายาปฏิชีวนะที่เหมาะกับบุคคลตามแนวทาง CDC เรื่อง BV ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะหรือยาสอดมาใช้ซ้ำจากครั้งก่อน เพราะอาจรักษาผิดสาเหตุและ BV กลับเป็นซ้ำได้

ถ้าเป็นเชื้อราในช่องคลอด

เชื้อราอาจทำให้คัน แสบ แดง เจ็บ หรือมีตกขาวข้นเป็นก้อน แต่ไม่มีอาการใดที่จำเพาะพอให้วินิจฉัยเอง การรักษาใช้ยาต้านเชื้อราตามการประเมิน โดยความรุนแรง การเป็นซ้ำ โรคประจำตัว และการตั้งครรภ์มีผลต่อการเลือกวิธี หากใช้ผลิตภัณฑ์ซื้อเองแล้วไม่ดีขึ้น หรืออาการกลับมาภายในเวลาไม่นาน ควรตรวจใหม่แทนการเพิ่มยาเอง ข้อมูลรายละเอียดการวินิจฉัยและการดูแลอยู่ใน แนวทาง CDC เรื่อง vulvovaginal candidiasis

ถ้าพบ Trichomonas หรือการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์

Trichomonas และการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์บางชนิดอาจทำให้ตกขาวมาก มีกลิ่น สีเปลี่ยน ระคายเคือง หรือแทบไม่มีอาการก็ได้ การรักษาต้องใช้ยาที่บุคลากรทางการแพทย์เลือกตามผลตรวจและบริบท ไม่ควรเดาจากสีเขียวหรือสีเหลืองเพียงอย่างเดียว หากยืนยัน Trichomonas แนวทาง CDC แนะนำให้ประเมินและจัดการคู่นอน รวมถึงตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นตามความเสี่ยง และงดเพศสัมพันธ์จนทุกฝ่ายรักษาครบและอาการหาย เพื่อลดการติดซ้ำ

ถ้าสงสัยปากมดลูกอักเสบ

ตกขาวผิดปกติร่วมกับเลือดออกระหว่างรอบเดือนหรือหลังมีเพศสัมพันธ์อาจเกี่ยวกับปากมดลูกอักเสบ ซึ่งบางครั้งไม่มีอาการอื่นร่วมด้วย ผู้ให้บริการอาจตรวจเชื้อ Chlamydia และ Gonorrhea รวมทั้งประเมิน BV, Trichomonas และภาวะอุ้งเชิงกรานอักเสบตามอาการ การรักษาจะอิงผลตรวจและความเสี่ยง ไม่ควรใช้ยาที่เหลือจากการรักษาครั้งก่อน แนวทาง CDC เรื่อง cervicitis ระบุว่าหากอาการยังอยู่หรือกลับเป็นซ้ำควรกลับไปประเมินใหม่

ถ้าไม่พบการติดเชื้อ

อาการอาจมาจากการระคายเคือง แพ้ผลิตภัณฑ์ สบู่หอม เจล น้ำยาทำความสะอาด ผ้าเช็ดแบบมีกลิ่น หรือการสวนล้างช่องคลอด รวมถึงสาเหตุอื่นที่ต้องตรวจ การหยุดสิ่งกระตุ้นและดูแลผิวภายนอกอย่างอ่อนโยนอาจช่วยลดการระคายเคือง แต่ไม่ควรสรุปว่าเป็นสาเหตุแน่ชัด หากอาการต่อเนื่องโดยหาสาเหตุไม่พบ ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินเพิ่มเติม

ถ้าตั้งครรภ์ควรรักษาอย่างไร

ระหว่างตั้งครรภ์มีตกขาวเพิ่มขึ้นได้ตามปกติ แต่ตกขาวที่มีกลิ่นผิดปกติ สีเขียวหรือเหลือง คัน เจ็บ หรือปัสสาวะแสบ ควรติดต่อผู้ดูแลครรภ์เพื่อประเมินและเลือกการรักษาที่เหมาะสม ไม่ควรซื้อยารับประทานหรือยาสอดใช้เอง เพราะยาบางชนิดไม่เหมาะกับการตั้งครรภ์ หากมีเลือดออกขณะตั้งครรภ์ให้ติดต่อผู้ดูแลครรภ์หรือสถานพยาบาลทันที ตามคำแนะนำของ NHS

ระหว่างรอตรวจและหลังเริ่มรักษา ดูแลตัวเองอย่างไร

• ล้างเฉพาะผิวภายนอกอย่างอ่อนโยนด้วยน้ำและผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีกลิ่นหอม แล้วซับให้แห้ง
• ไม่สวนล้างช่องคลอด ไม่ใช้สเปรย์ระงับกลิ่น หรือผ้าเช็ดทำความสะอาดที่มีกลิ่นหอม เพราะอาจระคายเคืองและรบกวนสมดุลในช่องคลอด
• แจ้งผู้ให้บริการว่ากำลังตั้งครรภ์ มีโรคประจำตัว แพ้ยา หรือเคยใช้ผลิตภัณฑ์ใดไปแล้ว
• ถ้าได้รับการรักษา ให้ใช้ตามคำแนะนำและไม่หยุดหรือเพิ่มยาเอง หากอาการไม่ดีขึ้นหรือกลับมาเป็นซ้ำควรกลับไปตรวจ ไม่ควรเปลี่ยนยาเอง
• หากตรวจพบโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ให้ถามผู้ให้บริการเรื่องการตรวจและรักษาคู่นอน และช่วงเวลาที่ควรงดเพศสัมพันธ์

อาการแบบไหนควรพบแพทย์เร็ว

ควรนัดตรวจเมื่อสี กลิ่น เนื้อสัมผัส หรือปริมาณตกขาวเปลี่ยนไป มีคันหรือเจ็บ ปัสสาวะแสบ เลือดออกระหว่างรอบเดือนหรือหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือมีปวดท้องน้อย กรมควบคุมโรคไทยก็แนะนำให้ผู้หญิงที่มีตกขาวผิดปกติ มีกลิ่น หรือเปลี่ยนสีต่อเนื่องหลายวันไปพบแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อมีความเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ข้อมูลกรมควบคุมโรค

หากปวดท้องน้อยมาก มีไข้ หน้ามืด อ่อนเพลียมาก เลือดออกมาก มีแผลหรือตุ่ม หรือมีน้ำใสไหลต่อเนื่อง ควรติดต่อสถานพยาบาลโดยเร็ว ไม่ควรรอดูอาการหรือรักษาเอง

หากต้องการอ่านภาพรวมเรื่องสาเหตุ สี และการตรวจ สามารถดู คู่มือเรื่องตกขาวของเว็บไซต์วัยรุ่นต้องรู้ได้ โดยบทความนี้เน้นเฉพาะหลักการรักษาและข้อควรระวัง

อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง

มีข้อสงสัย คุยต่อได้

มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย