หูดหงอนไก่เกิดจากเชื้อ human papillomavirus หรือ HPV โดยหูดบริเวณอวัยวะเพศส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับ HPV ชนิด 6 และ 11 ซึ่งเป็นคนละกลุ่มกับ HPV เสี่ยงมะเร็งบางชนิด คำตอบสั้น ๆ คือเชื้อติดต่อจากการสัมผัสผิวหนังและเยื่อบุบริเวณอวัยวะเพศอย่างใกล้ชิด ไม่จำเป็นต้องมีการสอดใส่หรือมีแผลให้เห็นก่อนจึงจะแพร่ได้ ข้อมูล CDC ปี 2021
หูดหงอนไก่ติดต่อผ่านอะไรได้บ้าง
ช่องทางที่พบบ่อยคือการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดหรือทวารหนัก และการสัมผัสผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศระหว่างมีเพศสัมพันธ์ แม้ไม่มีการสอดใส่ก็ตาม การมีเพศสัมพันธ์ทางออรัลก็อาจเกี่ยวข้องกับการแพร่ HPV ได้ นอกจากนี้ การใช้เซ็กซ์ทอยร่วมกันอาจเป็นช่องทางแพร่เชื้อ จึงควรทำความสะอาดหรือใช้ถุงยางใหม่ก่อนให้ผู้อื่นใช้ต่อ CDC, 2025 และ NHS, 2023
ผู้ที่มี HPV อาจแพร่เชื้อได้แม้ไม่มีตุ่มหูดหรืออาการใด ๆ ให้สังเกต ดังนั้นการดูว่าอีกฝ่ายไม่มีรอยโรคจึงไม่ใช่วิธีตัดความเสี่ยงทั้งหมด หูดอาจปรากฏหลังได้รับเชื้อหลายสัปดาห์ หลายเดือน หรือบางคนอาจสังเกตพบหลังจากนั้นนานกว่านั้น ทำให้การนับย้อนจากวันที่เริ่มมีตุ่มไม่สามารถบอกวันที่ติดเชื้อได้แน่นอน CDC, 2025
การมีหูดไม่ได้บอกว่าใครเป็นคนแพร่เชื้อ
คู่นอนอาจมี HPV ร่วมกัน แต่มีอาการเฉพาะคนเดียวหรือไม่มีใครมีอาการก็ได้ แนวทาง CDC ระบุว่าไม่สามารถกำหนดได้แน่ชัดว่าได้รับ HPV จากคู่นอนคนใดหรือเมื่อไร การพบหูดจึงไม่ใช่หลักฐานว่าใครนอกใจ และไม่ควรใช้เวลาเริ่มมีอาการมาตัดสินความซื่อสัตย์ของคู่นอน CDC, 2021
อะไรไม่ใช่ช่องทางติดต่อทั่วไป
ข้อมูลสำหรับประชาชนของ NHS ระบุว่าหูดหงอนไก่ไม่ได้แพร่จากการจูบ หรือการใช้ผ้าเช็ดตัว ช้อน แก้วน้ำ และฝารองนั่งร่วมกันโดยทั่วไป อย่างไรก็ตาม ไม่ควรนำข้อความนี้ไปสรุปว่าตุ่มหรือก้อนทุกชนิดไม่เกี่ยวกับโรคติดต่อ เพราะรอยโรคที่ดูคล้ายหูดอาจมีสาเหตุอื่นและต้องให้บุคลากรสุขภาพตรวจแยก NHS, 2023
วิธีลดโอกาสรับหรือแพร่เชื้อ
การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอช่วยลดโอกาสรับหรือแพร่ HPV ได้ แต่ป้องกันไม่ได้ทั้งหมด เพราะเชื้ออาจอยู่บนผิวหนังบริเวณที่ถุงยางไม่คลุม หากมีหูดที่มองเห็นได้ ควรงดการมีเพศสัมพันธ์จนกว่าหูดจะหายหรือได้รับคำแนะนำจากบุคลากรสุขภาพ และไม่ควรใช้เซ็กซ์ทอยร่วมกันโดยไม่ทำความสะอาดหรือเปลี่ยนอุปกรณ์ป้องกัน CDC, 2021 และ CDC, 2025
วัคซีน HPV เป็นการป้องกันการติดเชื้อใหม่จากชนิดที่วัคซีนครอบคลุม ไม่ใช่การรักษาหูดที่มีอยู่แล้ว ผู้ที่สนใจควรถามสถานพยาบาลเรื่องชนิดวัคซีน สิทธิ และคำแนะนำที่ใช้ในประเทศไทย แทนการนำตารางจากประเทศอื่นมาใช้กับตัวเองโดยตรง
เห็นตุ่มแล้วควรตรวจ ไม่ควรวินิจฉัยเอง
ก้อนหรือตุ่มบริเวณอวัยวะเพศอาจมีหลายสาเหตุ การวินิจฉัยหูดหงอนไก่มักเริ่มจากการตรวจดูโดยบุคลากรสุขภาพ และอาจต้องตรวจบริเวณช่องคลอด ทวารหนัก หรือท่อปัสสาวะตามตำแหน่งที่สงสัย การตรวจ HPV ไม่ใช่การตรวจยืนยันหูดทั่วไปและไม่แนะนำให้ใช้เพื่อวินิจฉัยหูด ดังนั้นไม่ควรสรุปจากสี รูปร่าง หรือภาพถ่ายเพียงอย่างเดียว CDC, 2021
เมื่อไรควรไปพบแพทย์หรือคลินิกสุขภาพทางเพศ
ควรนัดตรวจเมื่อมีก้อนหรือตุ่มใหม่บริเวณอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก คันหรือเลือดออก มีแผล ก้อนแข็งติดกับเนื้อ โตขึ้นเร็ว ปวดมาก หรือมีปัสสาวะเปลี่ยนทางหรือขัดข้อง รอยโรคที่ผิดลักษณะหรือไม่แน่ใจอาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกโรคอื่น หากกำลังตั้งครรภ์หรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง ควรแจ้งบุคลากรสุขภาพตั้งแต่ต้น เพราะการประเมินและการเลือกวิธีดูแลอาจแตกต่างกัน CDC, 2021 และ NHS, 2023
การรักษาหูดไม่ได้แปลว่ากำจัด HPV ได้หมด
การรักษามุ่งเอาหูดที่เห็นออกหรือลดอาการ ไม่ได้ยืนยันว่ากำจัด HPV ออกจากร่างกายได้ทั้งหมด หูดจึงอาจกลับมาเป็นซ้ำได้ และยังไม่ทราบแน่ชัดว่าหลังหูดหายแล้วจะหยุดแพร่เชื้อเมื่อใด การมาตรวจตามนัดและทำตามคำแนะนำของผู้รักษาจึงสำคัญกว่าการซื้อยากำจัดหูดทั่วไปมาใช้เอง เพราะผลิตภัณฑ์สำหรับหูดตามผิวหนังไม่ได้ทำมาเพื่อบริเวณอวัยวะเพศ CDC, 2021 และ NHS, 2023
อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง
มีข้อสงสัย คุยต่อได้
มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย
