หูดหงอนไก่หายเองได้ไหม

คำตอบสั้น ๆ คืออาจหายเองได้ในบางคน แต่ไม่ใช่ทุกคน หากปล่อยหูดหงอนไก่ไว้ หูดอาจยุบลง คงเดิม หรือเพิ่มขนาดและจำนวนก็ได้ แนวทาง CDC ปี 2021 ระบุว่าการเฝ้ารอดูการยุบเองอาจเป็นทางเลือกสำหรับบางคนหลังประเมินแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าควรรอดูโดยไม่ตรวจหรือรับประกันว่าจะหาย

หูดหงอนไก่เป็นรอยโรคที่สัมพันธ์กับ HPV บางชนิด อาการอาจไม่มีเลย หรือมีคันและเจ็บตามตำแหน่งและขนาดของหูด หากยังไม่แน่ใจว่าตุ่มเป็นหูดจริงหรือไม่ ควรเริ่มจากการตรวจโดยบุคลากรสุขภาพ ไม่ควรสรุปจากสี รูปร่าง หรือภาพถ่ายด้วยตนเอง อ่านภาพรวมเพิ่มเติมได้ที่ คู่มือหูดหงอนไก่ และดูแนวทางต้นทางได้จาก CDC: Anogenital Warts

ถ้าปล่อยไว้ หูดจะหายเองเมื่อไร

ไม่มีระยะเวลาที่ใช้ได้กับทุกคน บางรายหูดอาจยุบเองภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งปี แต่บางรายยังอยู่เหมือนเดิมหรือโตและเพิ่มจำนวนขึ้นได้ จึงไม่ควรใช้การรอเป็นเครื่องยืนยันว่าเป็นหูดชนิดไม่อันตราย หรือใช้กำหนดว่าควรรอนานเท่าไรด้วยตัวเอง หากตุ่มเปลี่ยนแปลงหรือทำให้กังวล ควรกลับไปประเมิน

สิ่งที่ควรแยกให้ออกคือการควบคุมเชื้อ HPV กับการที่หูดมองไม่เห็นแล้ว WHO อธิบายว่าร่างกายของคนส่วนใหญ่ควบคุมการติดเชื้อ HPV ได้เอง แต่ข้อมูลนี้เป็นเรื่องการติดเชื้อ HPV โดยรวม ไม่ได้แปลว่าหูดที่เห็นอยู่จะยุบแน่นอน หรือบอกได้ว่าเชื้อหมดจากร่างกายแล้ว อ่านข้อมูลเรื่อง HPV ได้ที่ WHO: Human papillomavirus and cancer

หูดยุบแล้ว แปลว่า HPV หายแล้วหรือไม่

ยังสรุปเช่นนั้นไม่ได้ การรักษาหูดมีเป้าหมายเพื่อเอารอยโรคออกหรือลดอาการ ไม่ใช่การกำจัด HPV โดยตรง แม้ตุ่มจะหายไป HPV อาจยังคงอยู่และอาจแพร่ต่อได้ อีกทั้งหูดกลับมาเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังการรักษา ดังนั้นไม่ควรใช้การที่หูดหายเป็นหลักฐานว่าไม่ต้องติดตามหรือไม่ต้องป้องกันอีก

การเกิดหูดหลังช่วงเวลาหนึ่งก็ไม่ได้ใช้บอกได้แน่ชัดว่าได้รับเชื้อจากใครหรือเมื่อไร เพราะหูดอาจปรากฏหลังรับเชื้อไปแล้วเป็นเดือนหรือเป็นปี เรื่องนี้ไม่ใช่หลักฐานตัดสินความซื่อสัตย์ของคู่นอน

ก่อนรอดู ต้องยืนยันก่อนว่าเป็นหูด

แพทย์หรือบุคลากรสุขภาพมักประเมินจากการตรวจดูรอยโรค และอาจตรวจบริเวณใกล้เคียงตามตำแหน่งที่พบ หากก้อนมีสีคล้ำ แข็งติดกับเนื้อ เลือดออก เป็นแผล โตผิดปกติ วินิจฉัยไม่แน่ใจ หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา อาจต้องตรวจเพิ่มเติมหรือพิจารณาชิ้นเนื้อเพื่อแยกโรคอื่น

การตรวจ HPV ไม่ใช่การตรวจที่ใช้ยืนยันหูดหงอนไก่ทั่วไป และผลตรวจไม่ได้ช่วยเลือกวิธีจัดการหูด การตรวจที่เหมาะสมจึงขึ้นกับลักษณะและตำแหน่งของรอยโรค รวมถึงอาการร่วม ไม่ใช่ดูจากรูปเพียงอย่างเดียว

เฝ้าดูหรือรักษา แบบไหนเหมาะกว่า

ถ้าตรวจยืนยันแล้ว แพทย์อาจพูดคุยว่าการติดตามโดยยังไม่รักษาเหมาะกับบางคนหรือไม่ โดยพิจารณาจากขนาด จำนวน ตำแหน่ง อาการ ความกังวล ความสะดวก ผลข้างเคียง และค่าใช้จ่าย ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน และการตัดสินใจควรมีแผนติดตาม ไม่ใช่ปล่อยให้หายหรือแย่ลงโดยไม่มีผู้ดูแล

ถ้าจำเป็นต้องรักษา วิธีที่ใช้มีทั้งยาทาเฉพาะที่ภายใต้คำแนะนำของบุคลากรสุขภาพ การจี้เย็น การทำลายหูดด้วยหัตถการ หรือการตัดออกตามตำแหน่งและความเหมาะสม ไม่ควรนำยากำจัดหูดทั่วไปที่ทำมาสำหรับผิวหนังส่วนอื่นมาใช้กับอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก เพราะอาจระคายเคืองและทำให้วินิจฉัยยากขึ้น

ถ้าเลือกติดตาม ควรสังเกตอะไร

สังเกตว่าตุ่มเพิ่มจำนวนหรือขนาดหรือไม่ มีเลือดออก เป็นแผล เจ็บมากขึ้น หรือรบกวนการปัสสาวะหรือไม่ หากเริ่มรักษาแล้ว แนวทาง CDC ระบุว่าโดยทั่วไปหูดมักตอบสนองภายในประมาณ 3 เดือน แต่ต้องติดตามผลข้างเคียงและการเปลี่ยนแปลงจริงเป็นรายคน หากไม่ดีขึ้น แย่ลง หรือสงสัยว่าไม่ใช่หูด ควรกลับไปประเมินแทนการเปลี่ยนยาเอง

ระหว่างยังมีหูดที่มองเห็นได้ ควรหลีกเลี่ยงเพศสัมพันธ์จนกว่าจะได้รับคำแนะนำและไม่มีหูด ถุงยางอนามัยช่วยลดความเสี่ยงได้แต่ป้องกัน HPV ได้ไม่ทั้งหมด เพราะไวรัสอาจอยู่บนผิวหนังบริเวณที่ถุงยางไม่คลุม

กรณีไหนไม่ควรรอดูเอง

• ไม่แน่ใจว่าตุ่มเป็นหูดหงอนไก่หรือเป็นรอยโรคอื่น
• ก้อนโตเร็ว เพิ่มจำนวนมาก เลือดออก เป็นแผล แข็งติดกับเนื้อ หรือมีสีผิดปกติ
• ปวดมาก คันมาก ปัสสาวะลำบาก หรือมีอาการรุนแรงร่วมด้วย
• กำลังตั้งครรภ์ เพราะยาบางชนิดไม่เหมาะสมและการเลือกวิธีรักษาต้องให้ผู้ดูแลครรภ์ประเมิน
• มีภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือใช้ยากดภูมิ เพราะรอยโรคอาจมีขนาดมาก ตอบสนองต่อการรักษาน้อย หรือกลับเป็นซ้ำบ่อยขึ้น

สรุปคือหูดหงอนไก่ อาจ ยุบเองได้ แต่การรอดูไม่เหมาะกับทุกคน และการที่ตุ่มหายไม่ได้แปลว่า HPV ถูกกำจัด การตรวจยืนยันและคุยเรื่องแผนติดตามกับบุคลากรสุขภาพช่วยลดการใช้ยาผิดและไม่พลาดรอยโรคที่ควรตรวจเพิ่มเติม

อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง

มีข้อสงสัย คุยต่อได้

มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย