เริมรักษาหายขาดไหม? ยาต้านไวรัส การดูแล และการลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ

เริมยังไม่มีวิธีกำจัดเชื้อให้หายขาด เพราะ HSV สามารถแฝงอยู่ในเซลล์ประสาทหลังการติดเชื้อ แต่ผู้ติดเชื้อจำนวนมากใช้ชีวิตได้ตามปกติและควบคุมอาการได้ด้วยการดูแลที่เหมาะสม ยาต้านไวรัสช่วยลดระยะหรือความรุนแรงของการระบาด และบางคนอาจใช้การรักษาแบบกดการกลับเป็นซ้ำเมื่อมีข้อบ่งชี้ การเลือกยาและแผนการรักษาต้องให้แพทย์ประเมิน ไม่ควรใช้บทความนี้เป็นคำสั่งยา

เนื้อหาในบทความ

• เริมรักษาหายขาดไหม
• ยาต้านไวรัสช่วยอย่างไร
• การรักษาครั้งแรกและการกำเริบ
• การรักษาแบบกดการกลับเป็นซ้ำ
• ดูแลตนเองและลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ
• การตั้งครรภ์และสัญญาณที่ต้องพบแพทย์

เริมรักษาหายขาดไหม

คำตอบคือยังไม่หายขาดในความหมายของการกำจัด HSV ออกจากร่างกาย ตุ่มและแผลอาจหายไปได้เองหรือดีขึ้นหลังได้รับการรักษา แต่ไวรัสสามารถแฝงอยู่และกลับมาก่ออาการได้อีก การที่แผลหายจึงไม่ได้หมายความว่าไม่มีไวรัสหลงเหลือหรือไม่สามารถแพร่เชื้อได้

ความถี่ของการกลับเป็นซ้ำแตกต่างกันตามชนิดไวรัส ตำแหน่ง สุขภาพ และแต่ละบุคคล โดยทั่วไป genital HSV-2 กลับเป็นซ้ำและปล่อยเชื้อโดยไม่มีอาการบ่อยกว่า genital HSV-1 หลายคนมีการระบาดลดลงเมื่อเวลาผ่านไป และบางคนไม่กลับเป็นซ้ำอีก การมีเริมไม่ได้แปลว่าจะมีอาการตลอดเวลา

ยาต้านไวรัสช่วยอย่างไร

ยาต้านไวรัสที่แพทย์ใช้ในการดูแลเริม ได้แก่ acyclovir, valacyclovir และ famciclovir ยาเหล่านี้ออกฤทธิ์ยับยั้งการเพิ่มจำนวนของไวรัสในช่วงที่กำลังมีอาการ จึงอาจช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น ลดความเจ็บ และลดโอกาสหรือความถี่ของการกำเริบเมื่อใช้ในแผนที่เหมาะสม ยาไม่ได้กำจัดไวรัสที่แฝงอยู่ และประโยชน์จะหายไปบางส่วนเมื่อหยุดยา

แพทย์จะเลือกวิธีรักษาตามว่าเป็นครั้งแรกหรือการกลับเป็นซ้ำ ความรุนแรง ตำแหน่งแผล ภูมิคุ้มกัน การทำงานของไต ยาอื่นที่ใช้อยู่ และการตั้งครรภ์ จึงไม่ควรซื้อยาจากคำแนะนำในอินเทอร์เน็ต ไม่ควรใช้ยาของคู่นอน และไม่ควรปรับการรักษาเองแม้อาการจะคล้ายครั้งก่อน

การรักษาครั้งแรกและเมื่อเริมกำเริบ

เมื่อเป็นครั้งแรก

ผู้ที่มีแผลหรือตุ่มบริเวณอวัยวะเพศเป็นครั้งแรกควรได้รับการประเมิน แม้อาการจะยังไม่มาก เพราะการติดเชื้อครั้งแรกอาจมีแผลหลายตำแหน่ง ปัสสาวะแสบ ไข้ หรืออาการทั่วไป และอาจต้องแยกจากซิฟิลิส แผลริมอ่อน หรือสาเหตุอื่น หากมีรอยโรค แพทย์อาจเก็บตัวอย่างตรวจเพื่อยืนยันและระบุชนิด HSV

เมื่อกลับเป็นซ้ำ

เมื่อมีอาการนำ เช่น คัน แสบ หรือเสียวซ่าบริเวณเดิม ควรติดต่อสถานพยาบาลตามแผนที่แพทย์วางไว้ การรักษาเป็นครั้งคราวมักได้ผลดีกว่าเมื่อเริ่มเร็ว แพทย์อาจให้คำแนะนำล่วงหน้าแก่ผู้ที่มีการกำเริบบ่อย แต่การเริ่มยาและระยะเวลาต้องเป็นไปตามคำสั่งที่เหมาะกับแต่ละคน

ยาทาภายนอกที่ไม่ได้ออกแบบสำหรับเริมอาจระคายเคือง และการบีบตุ่มหรือใช้สารกัดแผลไม่ได้ทำให้ไวรัสหาย ควรรักษาความสะอาดอย่างอ่อนโยน ลดการเสียดสี และขอคำแนะนำเรื่องยาแก้ปวดหรือการดูแลแผลที่ปลอดภัย

การรักษาแบบกดการกลับเป็นซ้ำ

การรักษาแบบกดการกลับเป็นซ้ำคือการใช้ยาต้านไวรัสตามแผนแพทย์ต่อเนื่องช่วงหนึ่ง เพื่อลดจำนวนครั้งของการระบาดและช่วยให้ผู้ที่มีอาการบ่อยหรือรบกวนชีวิตมีคุณภาพชีวิตดีขึ้น CDC ระบุว่าการรักษาแบบนี้ช่วยลดการกลับเป็นซ้ำในผู้ที่เป็นบ่อยได้อย่างมีนัยสำคัญ และอาจลดความเสี่ยงแพร่ HSV-2 ไปยังคู่นอนเมื่อใช้ร่วมกับการงดเพศสัมพันธ์ขณะมีอาการและการใช้ถุงยาง

การรักษาแบบกดไม่ได้ทำให้แพร่เชื้อไม่ได้ทั้งหมด ไม่ใช่การป้องกันสำหรับคู่นอนที่ไม่มีเชื้อแบบใช้แทนการประเมิน และไม่เหมือนกันสำหรับ genital HSV-1 กับ HSV-2 เพราะ genital HSV-1 มักกลับเป็นซ้ำและปล่อยเชื้อน้อยกว่า แพทย์จะชั่งประโยชน์ ผลข้างเคียง ความกังวล และความต้องการของแต่ละคน รวมถึงทบทวนแผนเป็นระยะ

ดูแลตนเองและลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ

การกลับเป็นซ้ำอาจสัมพันธ์กับการเจ็บป่วย ความเครียด การเสียดสี การผ่าตัด การเปลี่ยนแปลงของรอบเดือน หรือภูมิคุ้มกันอ่อนลง แต่ปัจจัยกระตุ้นไม่เหมือนกันทุกคน การจดบันทึกวันที่เริ่มอาการ กิจกรรมก่อนเกิดแผล การนอน และการเจ็บป่วยอาจช่วยให้เห็นรูปแบบโดยไม่ต้องโทษตัวเอง

• งดเพศสัมพันธ์ทางปาก ช่องคลอด และทวารหนักตั้งแต่มีอาการนำจนแผลหายสนิท
• ใช้ถุงยางอนามัยหรือแผ่นกั้นสม่ำเสมอ โดยเข้าใจว่าผิวที่อยู่นอกบริเวณปกคลุมยังแพร่เชื้อได้
• สื่อสารกับคู่นอนอย่างเคารพและชวนกันขอคำปรึกษาเรื่องการตรวจที่เหมาะสม
• ล้างมือหลังสัมผัสบริเวณแผล ไม่จับตา และไม่ใช้ sex toy ร่วมกันโดยไม่ทำความสะอาดหรือเปลี่ยนถุงยางที่หุ้มอุปกรณ์
• หลีกเลี่ยงการเสียดสีที่ทำให้เจ็บมาก และไม่ใช้ครีม ยาฆ่าเชื้อ หรือสมุนไพรบนแผลโดยไม่ได้รับคำแนะนำ

แม้ไม่มีอาการก็ยังอาจแพร่เชื้อได้ การดูแลจึงควรใช้หลายวิธีร่วมกัน ไม่ใช่พึ่งถุงยางหรือยาเพียงอย่างเดียว

การตั้งครรภ์และสัญญาณที่ต้องพบแพทย์

ผู้ตั้งครรภ์ที่เคยเป็นเริมหรือสงสัยว่ามีอาการควรแจ้งสูติแพทย์หรือผู้ดูแลครรภ์ การติดเชื้อใหม่ในช่วงใกล้คลอดมีความเสี่ยงต่อทารกมากกว่าการกลับเป็นซ้ำเดิม ทีมดูแลอาจพิจารณาการตรวจ การใช้ยาต้านไวรัส และแนวทางคลอดตามประวัติและอาการจริง ไม่ควรเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนยาเอง และไม่ควรปกปิดประวัติจากทีมคลอด

ควรพบแพทย์เร็วเมื่อเป็นครั้งแรก แผลกว้าง เจ็บมาก ไม่ดีขึ้นหลังการดูแล มีไข้สูง ปัสสาวะไม่ออก ปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง สับสน เจ็บตา ตาแดง มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือมีอาการระหว่างตั้งครรภ์ หากทารกแรกเกิดอาจสัมผัสแผลเริมระหว่างคลอดและมีไข้ ซึม ดูดนมน้อย ตุ่มผิวหนัง หรือชัก ให้ไปฉุกเฉิน

อ่านภาพรวมเรื่องชนิดไวรัส การติดต่อ และการตรวจได้ที่ เริมคืออะไร หากต้องการเน้นลักษณะตุ่มและแผลกับการตรวจ อ่าน เริมที่อวัยวะเพศมีลักษณะอย่างไร

ข้อควรรู้: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ชื่อยาที่กล่าวถึงไม่ใช่คำสั่งใช้ยา การรักษาที่เหมาะสมต้องอาศัยการประเมินและประวัติสุขภาพของแต่ละคน