หนองในที่ตาและทารกแรกเกิด อาการแบบไหนต้องรีบตรวจ

หนองในไม่ได้ติดเฉพาะอวัยวะเพศ เชื้ออาจอยู่ที่เยื่อบุตาได้ด้วย หากมีตาแดงร่วมกับปวดตา มีขี้ตาเป็นหนอง หรือมองไม่ชัด โดยเฉพาะหลังมีความเสี่ยงทางเพศ ควรไปสถานพยาบาลโดยเร็ว ไม่ควรรอดูอาการหรือหยอดยาที่ซื้อเอง เพราะการตรวจและการรักษาที่ล่าช้าอาจกระทบการมองเห็นได้ ข้อมูลแนวทางของ CDC เรื่องหนองในในทารกแรกเกิด เน้นว่าการติดเชื้อที่ตาจากเชื้อชนิดนี้อาจรุนแรงมาก

อาการแบบไหนควรรีบตรวจ

สำหรับวัยรุ่น ผู้ใหญ่ และเด็กโต สัญญาณที่ไม่ควรรอ ได้แก่ ตาแดงและปวดตา มีหนองหรือขี้ตาเหนียวมาก มองไม่ชัดหรือตามัว หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็ว อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นหนองใน เพราะโรคตาอื่นก็ทำให้คล้ายกันได้ แต่ถ้ามีความเสี่ยงหนองในหรือมีสารคัดหลั่งจากอวัยวะเพศร่วมด้วย ควรแจ้งบุคลากรทางการแพทย์เพื่อให้พิจารณาตรวจตามตำแหน่งที่เสี่ยง

ถ้ามีไข้สูง ผื่น หรือปวดบวมข้อร่วมกับอาการตา ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะหนองในบางกรณีอาจแพร่กระจายออกนอกตำแหน่งเดิมได้ การมีอาการรุนแรงไม่ได้แปลว่าเป็นหนองในแน่นอน แต่เป็นเหตุผลให้ต้องประเมินเร่งด่วน ไม่ควรพยายามแยกโรคด้วยสีของหนองหรือภาพจากอินเทอร์เน็ต

ทารกแรกเกิดต้องสังเกตอะไรเป็นพิเศษ

ทารกอาจรับเชื้อระหว่างคลอดจากปากมดลูกของแม่ที่มีหนองในที่ยังไม่ได้รับการรักษา แนวทาง CDC ปี 2021 ระบุว่าการติดเชื้อในทารกมักแสดงเป็นอาการเฉียบพลันภายในประมาณ 2–5 วันหลังคลอด ดังนั้นทารกที่มีตาแดง มีหนอง หรือมีความผิดปกติรอบดวงตาในช่วงนี้ควรได้รับการตรวจโดยเร็ว ไม่ควรรอให้ครบกำหนดนัดหรือรอดูว่ายาจะหายเองหรือไม่

ความเสี่ยงยิ่งต้องแจ้งแพทย์ทันทีเมื่อแม่ไม่ได้ฝากครรภ์ มีประวัติโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ระหว่างตั้งครรภ์ สงสัยว่าหนองในยังไม่ได้รักษา หรือไม่แน่ใจว่าทารกได้รับการป้องกันตาหลังคลอดตามระบบของสถานพยาบาลหรือไม่ หากทารกมีอาการตาร่วมกับไข้ ซึม หรือดูป่วยทั่วตัว ให้ไปแผนกฉุกเฉิน เพราะทารกที่ติดเชื้ออาจมีภาวะแพร่กระจาย เช่น ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด ข้ออักเสบ หรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้

ทำไมหนองในที่ตาจึงไม่ควรรอ

เยื่อบุตาอักเสบจากหนองในในทารกอาจรุนแรงจนทำให้ลูกตาทะลุและสูญเสียการมองเห็นได้ จึงต่างจากอาการตาแดงเล็กน้อยที่อาจสังเกตอาการตามคำแนะนำทั่วไป การตรวจและเริ่มดูแลเร็วช่วยให้ทีมรักษาประเมินทั้งดวงตาและความเสี่ยงที่เชื้อจะแพร่ไปส่วนอื่นของร่างกาย ไม่ควรคิดว่าไม่มีอาการปวดแล้วจะปลอดภัย เพราะทารกสื่อสารอาการไม่ได้ และเชื้ออาจรุนแรงได้แม้เริ่มจากขี้ตา

แพทย์อาจตรวจอะไรบ้าง

อาการตาเพียงอย่างเดียวแยกหนองในออกจากเชื้ออื่นไม่ได้ แพทย์จึงจะตรวจตา ซักประวัติการตั้งครรภ์ การคลอด และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง แล้วเก็บตัวอย่างสารคัดหลั่งจากเยื่อบุตาไปตรวจทางห้องปฏิบัติการ ในกรณีสงสัยหนองในในทารก แนวทาง CDC ระบุถึงการเก็บเพาะเชื้อและการทดสอบความไวต่อยาเมื่อเหมาะสม รวมถึงตรวจหาคลามัยเดียจากตัวอย่างเดียวกันตามดุลยพินิจ

ในคนโต การตรวจอาจใช้ตัวอย่างจากตำแหน่งที่มีความเสี่ยง เช่น ปัสสาวะหรือการป้ายตัวอย่างจากบริเวณที่สัมผัสเชื้อ ไม่ใช่ตรวจจากเลือดหรือดูสีของหนองแล้วสรุปเอง การบอกแพทย์ว่ามีเพศสัมพันธ์ทางปากหรือทางทวารหนักหรือไม่ช่วยให้เลือกตำแหน่งตรวจได้ครบขึ้น หลักการตรวจของ CDC อยู่ใน STI Treatment Guidelines 2021

หลักการรักษาและสิ่งที่ไม่ควรทำ

ถ้าสงสัยหนองในที่ตาในทารก การรักษาต้องให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมินและจัดการด้วยยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกายตามแนวทางและสภาพของเด็ก การหยอดยาตาเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับหนองในที่ตาทารกตามแนวทาง CDC จึงไม่ควรใช้ยาหยอดตาค้าง ยาของคนอื่น หรือยาที่ซื้อเองแทนการไปโรงพยาบาล

ในวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ แพทย์จะพิจารณาตำแหน่งติดเชื้อ ผลตรวจ การแพ้ยา การตั้งครรภ์ และแนวโน้มเชื้อดื้อยา การรักษาที่เหมาะสมต้องเป็นไปตามแนวทางปัจจุบัน ไม่ควรแบ่งยาให้คู่นอนหรือหยุดยาเอง หากตรวจพบหนองใน ควรปรึกษาเรื่องการตรวจและรักษาคู่นอน รวมถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นตามความเสี่ยงด้วย หน้า Clinical Treatment of Gonorrhea ของ CDC ระบุให้การรักษาอยู่ภายใต้คำแนะนำทางคลินิกและคำนึงถึงการเข้าถึงการประเมินของคู่นอน

ลดความเสี่ยงของทารกและคนในครอบครัว

การฝากครรภ์ ตรวจคัดกรอง และรักษาหนองในของผู้ตั้งครรภ์ให้เหมาะสมเป็นแนวทางสำคัญในการป้องกันทารก หากแม่เคยมีความเสี่ยงหรือมีผลตรวจผิดปกติ ควรแจ้งทีมฝากครรภ์และทีมที่ดูแลทารกตั้งแต่ก่อนคลอดหรือทันทีหลังคลอด เพื่อให้ติดตามผลตรวจและการดูแลต่อเนื่องตามระบบของสถานพยาบาล ไม่ควรปกปิดประวัติเพราะกังวลว่าจะถูกตำหนิ

สรุปสั้น ๆ คือ ตาแดง ปวดตา มีหนอง หรือตามัวควรรีบตรวจ โดยเฉพาะเมื่อมีความเสี่ยงหนองใน ส่วนทารกแรกเกิดที่ตาแดงหรือมีหนองในช่วง 2–5 วันแรกหลังคลอดควรไปโรงพยาบาลทันที อาการไม่สามารถใช้ยืนยันโรคได้ และการรักษาเองอาจทำให้พลาดภาวะที่กระทบการมองเห็น

อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง

มีข้อสงสัย คุยต่อได้

มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย