คำตอบสั้น ๆ คือ หูดหงอนไก่รักษาให้รอยโรคหายหรือยุบลงได้ในคนจำนวนมาก แต่คำว่า “หาย” ไม่ได้แปลว่าเชื้อ HPV ถูกกำจัดออกจากร่างกายแน่นอน การรักษามุ่งเอาหูดออกและลดอาการ ขณะที่เชื้ออาจยังคงอยู่และหูดอาจกลับมาได้ในภายหลัง แนวทาง CDC ปี 2021 อธิบายความแตกต่างนี้ไว้อย่างชัดเจน
“หาย” ในที่นี้หมายถึงอะไร
มีอย่างน้อยสองเรื่องที่ควรแยกออกจากกัน เรื่องแรกคือรอยโรคที่มองเห็นได้ เช่น ตุ่มนูนหรือกลุ่มตุ่ม ซึ่งแพทย์อาจเลือกวิธีทำลายหรือนำออกเพื่อให้ผิวบริเวณนั้นดีขึ้น เรื่องที่สองคือการติดเชื้อ HPV ซึ่งยังไม่มีการรักษาที่กำจัดไวรัสได้โดยตรง ดังนั้นแม้ตุ่มจะหายแล้ว ก็ไม่ควรสรุปว่าเชื้อหายแน่นอน
HPV มีหลายชนิด ชนิดที่พบบ่อยในหูดหงอนไก่ เช่น 6 และ 11 โดยทั่วไปต่างจากชนิดความเสี่ยงสูงที่เกี่ยวข้องกับมะเร็ง การมีหูดจึงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง แต่ก้อนบริเวณอวัยวะเพศที่ยังไม่เคยตรวจไม่ควรตัดสินจากสี รูปร่าง หรือภาพถ่ายเพียงอย่างเดียว
ทำไมรักษาแล้วจึงกลับมาเป็นซ้ำได้
หลังเอาหูดออกแล้ว เชื้อ HPV หรือการเปลี่ยนแปลงที่มองไม่เห็นอาจยังอยู่ในผิวหนังได้ หูดจึงอาจเกิดขึ้นใหม่ โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังการรักษา แนวทาง CDC ปี 2021 ระบุว่าการกลับเป็นซ้ำพบได้ และโดยทั่วไปมักประเมินการตอบสนองต่อการรักษาภายในประมาณ 3 เดือน ตัวเลขนี้เป็นกรอบติดตามทั่วไป ไม่ใช่กำหนดว่าทุกคนต้องหายภายในเวลานั้น
การกลับมาเป็นซ้ำไม่ได้พิสูจน์ว่าใครรักษาผิดหรือมีคู่นอนใหม่เสมอไป เพราะไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่ารับเชื้อเมื่อไร เชื้ออาจแสดงอาการหลังจากสัมผัสมาหลายเดือนหรือหลายปีได้ หากหูดกลับมา ควรให้บุคลากรสุขภาพประเมินซ้ำแทนการซื้อผลิตภัณฑ์กำจัดหูดทั่วไปมาใช้เอง
แพทย์เลือกการรักษาอย่างไร
ไม่มีวิธีเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน การเลือกขึ้นกับจำนวน ขนาด ตำแหน่งของหูด ความเจ็บหรือคัน ความสะดวก ผลข้างเคียง ค่าใช้จ่าย และประสบการณ์ของผู้รักษา วิธีที่ใช้ในระบบบริการอาจเป็นยาทาเฉพาะที่ภายใต้คำแนะนำ หรือการรักษาโดยบุคลากร เช่น จี้เย็น จี้ด้วยพลังงาน การตัดออก หรือสารเคมีเฉพาะที่ รายละเอียดต้องเลือกหลังตรวจ ไม่ควรนำชื่อยาหรือวิธีของคนอื่นมาทำตาม
หากรักษาแล้วไม่ดีขึ้น มีอาการระคายเคืองมาก หรือหูดเพิ่มขึ้น ควรกลับไปประเมินแผนการรักษาใหม่ บางกรณีอาจต้องเปลี่ยนวิธีหรือพิจารณาตรวจชิ้นเนื้อ โดยเฉพาะเมื่อก้อนมีสีคล้ำ แข็งติดกับเนื้อ เลือดออก เป็นแผล โตเร็ว หรือผู้รับการตรวจมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ก่อนถามว่าหายหรือยัง ต้องแน่ใจก่อนว่าเป็นหูดจริง
แพทย์มักวินิจฉัยหูดหงอนไก่จากการตรวจดูบริเวณรอยโรค และอาจตรวจภายในตามตำแหน่งที่สงสัย การตรวจ HPV ไม่ใช่การตรวจเพื่อยืนยันหูดหงอนไก่โดยทั่วไป เพราะผลตรวจไม่ได้ใช้กำหนดการจัดการหูด หากลักษณะไม่ชัดเจนหรือผิดปกติ อาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกภาวะอื่น เช่น รอยโรคจากซิฟิลิสหรือโรคผิวหนังบางชนิด
หากมีหูดรอบทวารหนัก บุคลากรสุขภาพอาจพิจารณาตรวจในคลองทวารด้วย เพราะหูดภายนอกอาจเกิดร่วมกับรอยโรคด้านในได้ ส่วนผู้ที่ตั้งครรภ์หรือมีภูมิคุ้มกันบกพร่องควรแจ้งข้อมูลนี้ก่อนรักษา เนื่องจากหูดอาจโตหรือกลับเป็นซ้ำง่ายขึ้น และวิธีรักษาบางอย่างไม่เหมาะกับทุกช่วงเวลา
หลังรักษาควรทำอะไร
ไปตามนัดเพื่อดูว่ารอยโรคลดลงหรือไม่และมีผลข้างเคียงหรือเปล่า อย่าแกะ เกา เผา หรือทาสารกำจัดหูดที่ทำมาสำหรับผิวหนังส่วนอื่นเอง เพราะผิวบริเวณอวัยวะเพศและรอบทวารหนักบอบบางและอาจเกิดแผลได้ การรักษาให้หูดหายยังไม่ใช่หลักฐานว่าหยุดแพร่ HPV ได้ทันที ระยะเวลาที่แพร่เชื้อหลังหูดหายยังไม่ทราบแน่ชัด
ระหว่างยังมีหูดหรือกำลังมีแผลจากการรักษา ควรงดกิจกรรมทางเพศจนกว่าจะได้รับคำแนะนำที่เหมาะสม การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงได้ แต่ป้องกัน HPV ได้ไม่ทั้งหมดเพราะเชื้ออาจอยู่บนผิวหนังนอกบริเวณที่ถุงยางคลุม วัคซีน HPV เป็นการป้องกันการติดเชื้อใหม่บางชนิด ไม่ใช่การรักษาหูดที่มีอยู่แล้ว
อาการแบบไหนควรไปพบแพทย์เร็ว
- มีก้อนใหม่บริเวณอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนักที่ยังไม่เคยตรวจ หรือไม่แน่ใจว่าเป็นหูดหรือไม่
- ก้อนมีเลือดออก เป็นแผล แข็งติดเนื้อ สีคล้ำ โตเร็ว หรือปวดมาก
- ปัสสาวะลำบาก มีอาการภายในทวารหนัก หรือมีไข้และอาการรุนแรงร่วมด้วย
- กำลังตั้งครรภ์ มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือรักษาแล้วไม่ตอบสนองและกลับเป็นซ้ำบ่อย
ถ้าต้องการอ่านภาพรวมเรื่องสาเหตุ อาการ การรักษา และการป้องกัน สามารถดูได้ที่ คู่มือหูดหงอนไก่ฉบับรวม แต่ข้อมูลออนไลน์ไม่สามารถยืนยันการวินิจฉัยแทนการตรวจจริงได้
อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง
มีข้อสงสัย คุยต่อได้
มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย
