หูดหงอนไก่กลับมาเป็นซ้ำ

หากหูดหงอนไก่ยุบไปแล้วกลับเห็นก้อนใหม่ หลายคนอาจกังวลว่าเป็นเพราะรักษาไม่หายหรือได้รับเชื้อซ้ำทันที คำตอบคือการกลับเป็นซ้ำเกิดขึ้นได้ แม้การรักษาครั้งแรกจะช่วยเอาหูดที่เห็นออกแล้วก็ตาม แนวทางการรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ของ CDC ปี 2021 ระบุว่าหูดมักกลับมา โดยเฉพาะในช่วง 3 เดือนแรกหลังรักษา

เหตุผลสำคัญคือการรักษาหูดมุ่งกำจัดรอยโรคที่มองเห็นหรือลดอาการ ไม่ใช่การกำจัด HPV ออกจากร่างกายโดยตรง จึงอาจมีเชื้อหรือรอยโรคขนาดเล็กที่ยังไม่เห็นได้ การกลับมาเป็นซ้ำจึงไม่ใช่หลักฐานว่าการรักษา “ไม่ได้ผล” และไม่ควรสรุปจากเหตุการณ์นี้ว่าเป็นการนอกใจหรือเพิ่งติดเชื้อจากคู่นอน เพราะระยะเวลาที่ได้รับ HPV ไม่สามารถระบุได้แน่ชัด

ทำไมหูดหงอนไก่จึงกลับมาเป็นซ้ำได้

HPV ที่ทำให้เกิดหูดอาจยังคงอยู่ในผิวหนังบริเวณใกล้เคียง แม้ก้อนที่เห็นจะถูกเอาออกแล้ว จึงอาจเกิดหูดใหม่ในบริเวณเดิมหรือบริเวณใกล้เคียงได้ นอกจากนี้บางครั้งสิ่งที่เห็นว่า “กลับมา” อาจเป็นรอยโรคเดิมที่ยังเหลืออยู่ หรือเป็นตุ่มชนิดอื่นที่ไม่ใช่หูดหงอนไก่ก็ได้ จึงไม่ควรใช้สี รูปร่าง หรือภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวเพื่อยืนยันว่าเป็นการกำเริบ

ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง รวมถึงผู้ติดเชื้อ HIV อาจมีหูดขนาดใหญ่หรือหลายตำแหน่ง ตอบสนองต่อการรักษาได้น้อยกว่า และกลับเป็นซ้ำบ่อยกว่า แนวทาง CDC ยังระบุว่ารอยโรคที่ผิดลักษณะหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาอาจต้องพิจารณาตรวจชิ้นเนื้อ โดยเฉพาะเมื่อมีภูมิคุ้มกันต่ำ

กลับมาเป็นซ้ำควรทำอย่างไร

ขั้นแรกคือกลับไปพบแพทย์หรือคลินิกสุขภาพทางเพศเพื่อประเมินรอยโรคจริง แพทย์มักเริ่มจากการตรวจดูและอาจตรวจบริเวณอื่นตามตำแหน่งของก้อน หากไม่แน่ใจว่าเป็นหูด หรือก้อนมีลักษณะผิดปกติ อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม ไม่ควรซื้อยากำจัดหูดทั่วไปมาใช้กับอวัยวะเพศ เพราะผลิตภัณฑ์เหล่านั้นอาจไม่เหมาะกับผิวบริเวณนี้และทำให้ระคายเคืองหรือเกิดแผลได้ ข้อมูลสำหรับประชาชนของ NHS ก็เตือนไม่ให้ใช้ยากำจัดหูดจากร้านขายยาที่ทำมาสำหรับหูดทั่วไปกับอวัยวะเพศ

การตรวจ HPV ไม่ได้ใช้ยืนยันว่าก้อนที่กลับมาเป็นหูดหงอนไก่หรือไม่ และไม่ใช่การตรวจ STI ทั่วไปตาม แนวทาง CDC เรื่อง HPV ปี 2021 หากมีความเสี่ยงหรืออาการอื่น บุคลากรสุขภาพอาจพิจารณาตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ชนิดอื่นตามประวัติและอาการ ไม่ควรเลือกตรวจหรือแปลผลเอง

หลักการรักษาเมื่อเป็นซ้ำ

ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกคน การเลือกวิธีขึ้นกับขนาด จำนวน และตำแหน่งของหูด รวมถึงความสะดวก ผลข้างเคียง ค่าใช้จ่าย และประสบการณ์ของผู้ให้บริการ อาจเป็นการรักษาโดยผู้ให้บริการ เช่น การจี้หรือเอาออก หรือยาทาเฉพาะที่บางชนิดที่ต้องใช้ตามคำแนะนำหลังตรวจให้เห็นตำแหน่งรอยโรคชัดเจน การรักษาแต่ละแบบอาจต้องติดตามผลและเปลี่ยนวิธีเมื่อไม่ดีขึ้นหรือมีผลข้างเคียงมาก

ไม่ควรหยุดการติดตามเพียงเพราะก้อนเล็กลง และไม่ควรแกะ ตัด จี้ หรือทาสารกัดเอง เพราะอาจทำให้แผลติดเชื้อ เลือดออก หรือทำให้ประเมินรอยโรคได้ยากขึ้น ระหว่างมีหูดที่มองเห็นควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ตามคำแนะนำของบุคลากรสุขภาพ ถุงยางอนามัยช่วยลดโอกาสรับหรือแพร่ HPV ได้ แต่ป้องกันได้ไม่ทั้งหมดเพราะเชื้ออาจอยู่บนผิวหนังนอกบริเวณที่ถุงยางคลุม

ลดโอกาสกลับมาและดูแลคู่นอน

การใช้ถุงยางอย่างสม่ำเสมอและถูกต้องช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่สามารถรับประกันว่าจะไม่ติด HPV การฉีดวัคซีน HPV มีเป้าหมายเพื่อป้องกันการติดเชื้อใหม่จากชนิดที่วัคซีนครอบคลุม ไม่ใช่การรักษาหูดหรือ HPV ที่มีอยู่แล้ว หากสนใจวัคซีนควรสอบถามสถานพยาบาลเรื่องชนิดวัคซีน สิทธิ และแนวทางที่ใช้ในประเทศไทย เพราะตารางของแต่ละประเทศอาจต่างกัน

คู่นอนอาจมี HPV อยู่โดยไม่มีหูดให้เห็น จึงไม่ควรกล่าวโทษหรือตามหาว่าใครเป็นต้นเหตุ การตรวจร่างกายเมื่อมีตุ่มหรืออาการผิดปกติ และการตรวจ STI อื่นตามความเสี่ยงมีประโยชน์กว่าการตรวจ HPV ของคู่นอนทุกคนโดยอัตโนมัติ

เมื่อไรควรพบแพทย์เร็ว

ควรนัดตรวจเมื่อหูดกลับมาเป็นซ้ำหลายครั้ง ไม่ดีขึ้นหลังการรักษาครบตามแผน หรือไม่แน่ใจว่าก้อนเป็นหูดหรือไม่ ควรไปพบแพทย์เร็วขึ้นหากรอยโรคมีสีคล้ำ แข็งติดกับเนื้อ เลือดออก เป็นแผล โตเร็ว หรือปวดมาก รวมถึงเมื่อปัสสาวะลำบาก มีหูดรอบทวารหนัก มีไข้ มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือกำลังตั้งครรภ์ เพราะตำแหน่งและภาวะเหล่านี้อาจต้องประเมินและเลือกวิธีดูแลต่างออกไป

การกลับเป็นซ้ำเป็นสิ่งที่พบได้และไม่ได้บอกคุณค่าหรือความซื่อสัตย์ของใคร สิ่งที่ช่วยให้ปลอดภัยกว่าคือให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจยืนยัน วางแผนรักษาตามตำแหน่งและอาการ และติดตามผลอย่างต่อเนื่อง โดยไม่พยายามกำจัดก้อนด้วยวิธีที่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับอวัยวะเพศ

อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง

มีข้อสงสัย คุยต่อได้

มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย