หนองในแพร่เข้าข้อหรือกระแสเลือดได้ไหม อาการที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

ได้ หนองในสามารถแพร่จากบริเวณที่ติดเชื้อเข้าสู่กระแสเลือดและไปที่ข้อหรือผิวหนังได้ แต่เป็นภาวะที่พบไม่บ่อยและอาจรุนแรง ภาวะนี้เรียกว่า disseminated gonococcal infection หรือ DGI หากมีไข้ร่วมกับผื่น ตุ่มหนอง หรือปวดข้อหลังมีความเสี่ยงหนองใน ไม่ควรรอดูอาการเอง ควรไปโรงพยาบาลเพื่อประเมินโดยเร็ว CDC และ WHO ระบุว่าการแพร่กระจายนี้อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

หนองในแพร่เข้าข้อหรือกระแสเลือดได้ไหม

DGI เกิดจากเชื้อ Neisseria gonorrhoeae แพร่กระจายออกจากบริเวณติดเชื้อเดิม จึงอาจมีการอักเสบที่ผิวหนัง เอ็น หรือข้อ และในกรณีที่รุนแรงอาจเกี่ยวข้องกับอวัยวะอื่น การมีอาการปวดข้อไม่ได้แปลว่าเชื้อเข้าข้อแน่นอน แต่ถ้ามีปวดข้อใหม่ร่วมกับไข้หรือผื่นควรคิดถึงภาวะที่ต้องตรวจเร่งด่วน แนวทาง CDC STI Treatment Guidelines 2021 อธิบายลักษณะสำคัญของ DGI ไว้เช่นกัน

สิ่งที่ทำให้สังเกตยากคือผู้ที่มี DGI บางรายอาจมีการอักเสบที่อวัยวะเพศน้อยมาก หรือไม่มีอาการบริเวณอวัยวะเพศและทวารหนักเลย ดังนั้นการไม่มีหนองหรือแสบปัสสาวะชัดเจนจึงไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ หากมีประวัติเสี่ยงร่วมกับอาการทั่วร่างกายควรบอกบุคลากรทางการแพทย์ตามจริง โดยไม่ต้องอายหรือโทษตัวเอง CDC

สัญญาณที่ควรรีบไปโรงพยาบาล

ถ้าสงสัยหนองในและมีอาการต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลโดยเร็ว ไม่ต้องรอให้มีอาการครบทุกข้อ เพราะ DGI ต้องอาศัยการตรวจและการรักษาโดยบุคลากรทางการแพทย์

• มีไข้หรือรู้สึกป่วยทั่วตัว ร่วมกับผื่นเป็นจุดเลือดออกเล็ก ๆ หรือตุ่มหนอง โดยเฉพาะบริเวณแขนขาและปลายมือเท้า
• ปวดข้อหลายข้อแบบไม่สมมาตร ปวดข้อย้ายตำแหน่ง หรือมีข้อใดข้อหนึ่งแดง ร้อน บวม และขยับลำบาก
• มีอาการปวด บวม หรือกดเจ็บตามแนวเอ็นร่วมกับขยับนิ้วมือ ข้อมือ ข้อเท้า หรือส่วนใกล้เคียงได้ยาก
• มีอาการตาแดง ปวดตา มีหนอง หรือตามัว หรือมีปวดท้องน้อยมาก เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ หรืออัณฑะปวดบวมมากร่วมกับความเสี่ยงหนองใน
• กำลังตั้งครรภ์หรือสงสัยตั้งครรภ์และมีอาการหรือมีประวัติสัมผัสเสี่ยง ควรแจ้งสถานพยาบาลให้ทราบตั้งแต่ต้น

อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเป็น DGI เพราะอาจเกิดจากโรคอื่นได้ แต่เป็นเหตุผลให้รีบประเมิน โดยเฉพาะเมื่อมีไข้ ผื่น หรือข้ออักเสบร่วมกัน แนวทาง CDC ระบุว่าเมื่อสงสัย DGI มักแนะนำให้เริ่มดูแลในโรงพยาบาลและพิจารณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านโรคติดเชื้อ

ปวดข้อหรือมีผื่นอย่างเดียวบอกได้ไหมว่าเชื้อเข้ากระแสเลือด

บอกไม่ได้ อาการปวดข้ออาจมาจากการบาดเจ็บ โรคข้อ หรือการติดเชื้อชนิดอื่น และผื่นก็มีสาเหตุได้หลายอย่าง สีหรือลักษณะของผื่นเพียงอย่างเดียวใช้วินิจฉัย DGI ไม่ได้ แพทย์จะพิจารณาความเสี่ยง ตำแหน่งที่อาจสัมผัสเชื้อ อาการร่วม และผลตรวจทั้งหมดประกอบกัน

เมื่อไปโรงพยาบาล แพทย์อาจตรวจอะไรบ้าง

ควรเล่าการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก หรือทางทวารหนัก รวมถึงวันที่เริ่มมีอาการและตำแหน่งที่ปวดหรือมีผื่น เพื่อช่วยเลือกตัวอย่างตรวจ การตรวจหนองในอาจใช้ปัสสาวะหรือ swab จากคอ ทวารหนัก ปากมดลูก หรือท่อปัสสาวะตามตำแหน่งที่เกี่ยวข้อง หากสงสัย DGI แพทย์อาจเก็บตัวอย่างจากบริเวณผิวหนัง น้ำในข้อ เลือด หรือบริเวณอื่นที่มีอาการ และส่งเพาะเชื้อหรือตรวจความไวต่อยาเมื่อเหมาะสม CDC STI Treatment Guidelines 2021

การตรวจแบบ molecular หรือ NAAT ช่วยตรวจหาเชื้อได้ดี แต่ไม่ได้บอกความไวต่อยาทุกชนิด การเพาะเชื้อจึงมีความสำคัญเมื่อสงสัยการรักษาไม่ได้ผลหรือเชื้อดื้อยา การตรวจไม่ได้หมายความว่าผู้รับการตรวจถูกตัดสินว่าเป็นโรค และการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นร่วมด้วยอาจเหมาะสมตามความเสี่ยง

หลักการรักษาและสิ่งที่ไม่ควรทำ

DGI ต้องใช้ยาปฏิชีวนะตามแนวทางและการติดตามของบุคลากรทางการแพทย์ บางรายจำเป็นต้องเริ่มรักษาในโรงพยาบาล แพทย์จะเลือกแนวทางจากตำแหน่งติดเชื้อ ความรุนแรง ประวัติแพ้ยา การตั้งครรภ์ และข้อมูลการดื้อยา จึงไม่ควรซื้อยา รับยาค้าง หรือแบ่งยาให้กันเอง แนวทาง CDC ปี 2021 และแนวทางกรมควบคุมโรค พ.ศ. 2567 ต่างเน้นการประเมินและรักษาอย่างเหมาะสม ไม่ใช่การเดายาจากอาการ

ระหว่างรอพบแพทย์ ให้งดมีเพศสัมพันธ์และอย่าใช้ยาทาหรือยาปฏิชีวนะที่ไม่ได้สั่งเพื่อกลบอาการ หากตรวจพบหนองใน ควรแจ้งคู่นอนหรือผู้ที่อาจสัมผัสเชื้อให้ไปตรวจและรับการดูแล การกลับไปมีเพศสัมพันธ์ควรรอจนพ้นช่วงเวลาหลังการรักษาตามคำแนะนำของผู้รักษา และจนคู่นอนได้รับการดูแลแล้ว เพราะหนองในติดซ้ำได้

ลดโอกาสเกิดภาวะแพร่กระจาย

การตรวจเมื่อมีอาการหรือมีความเสี่ยง และการรักษาให้เร็วช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน ใช้ถุงยางอย่างถูกต้องสม่ำเสมอในการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก และทางทวารหนัก และบอกบุคลากรทางการแพทย์ให้ครบว่ามีการสัมผัสทางใด เพื่อไม่พลาดตำแหน่งที่ควรตรวจ หลังรักษาแล้วควรติดตามตามนัดและพิจารณาตรวจซ้ำตามคำแนะนำ เพราะการติดเชื้อซ้ำเกิดขึ้นได้ CDC และ WHO

อ่านเพิ่มเติมในบทความภาพรวมของหมวดนี้เพื่อทำความเข้าใจอาการ การตรวจ และการดูแลที่เกี่ยวข้อง

มีข้อสงสัย คุยต่อได้

มีคำถามเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศหรืออยากเข้าใจข้อมูลเพิ่มเติม? สามารถปรึกษาเรื่องสุขภาพผ่าน LINEได้อย่างเป็นส่วนตัว เลือกคุยเรื่องที่คุณอยากสอบถามได้เลย